Հայաստանը անվտանգության երաշխավորներ ունի՞

 

Թուրքիայի նախագահի հայտարարությունը, ըստ որի «Բաքվիի անվտանգությունը Անկարայի անվտանգությունն է», ձևավորող ուղերձ է, որ տարածաշրջանում անվտանգային ճնշումը կարող է ավելի համադրված բնույթ կրել։ Հայաստանի համար սա նշանակում է, որ ցանկացած ադրբեջանական սպառնալիք կարող է ունենալ բարձրացված քաղաքական հովանավորում Անկարայի կողմից։

Այս կարճացված զեկույցը ներկայացնում է հիմնական վտանգները և դրանց կանխարգելման առաջնային ուղիները՝ հանրային քննարկումների լայն հնարավորություններ պահելով։

I. Վտանգների հիմնական գնահատում

1. Ռազմական և սահմանային վտանգներ

• Թուրքիայի աջակցությունը կարող է Բաքվի ռեժիմին տալ գործողություն-ների ազատություն՝ սահմանային սրացումներ, ճնշում և ուժի սպառնալիք։

• Մնում է բարձր հավանականություն արագ, փոքրածավալ, բայց համակարգված էսկալացիաների։

  

2. Քաղաքական և դիվանագիտական վտանգներ

• Թուրքիան կարող է միջազգային հարթակներում լոբբինգ իրականացնել՝ Հայաստանը մեկուսացնելու կամ ճնշելու համար։

• Բաքվի  և Անկարայի մոտեցումների համադրվածությունը նվազեցնում է բանակցային ճկունությունը։

3. Հիբրիդ և տեղեկատվական վտանգներ

• Ակնկալվում է քարոզչական միացյալ աշխատանք՝ ներքին պառակտում ստեղծելու, Հայաստանի դիրքորոշումը թուլացնելու և միջազգային ընկալումը շեղելու համար։

• II. Հայաստանի առաջնային հակաքայլերը

1. Դիվանագիտական

• Շեշտադրել բազմավեկտոր դիվանագիտությունը՝ Հնդկաստան, Գերմա- նիա, Ֆրանսիա,  Իրան, Չինաստան, ԵՄ, Արաբական երկրներ, ՌԴ և ԱՄՆ։

• Միջազգային հարթակներում բարձրացնել Թուրքիայի և Բաքվի վրա համատեղ ճնշման խնդիրները՝ որպես տարածաշրջանային սպառնալիք։

2. Ռազմական-անվտանգային

• Արագ արձագանքման ուժերի կատարելագործում և դրնաց տեղակայման ընդլայնում։

• Օդային և սահմանային պաշտպանության միջոցների ամրապնդում։

• Քաղաքացիական պաշտպանության ծրագրերի արագացում։

3. Տեղեկատվական

• Պետական հաղորդակցության միասնական կենտրոն ստեղծել՝ հակաքարոզչության և ճշգրիտ տեղեկատվության տարածման համար։

  

4. Տնտեսական և ենթակառուցվածքային

• Տրանզիտային այլընտրանքների զարգացում՝ կախվածությունը նվազեցնելու համար։

• Էներգետիկ անվտանգության նոր նախագծերի արագացում։

• III. Սցենարների հակիրճ գնահատում

• Ցածր էսկալացիա. Սահմանային միջադեպեր, քաղաքական ճնշումներ։

• Միջին էսկալացիա. Տարածաշրջանային լարվածություն՝ պարբերական սրացումներով։

• Բարձր էսկալացիա. Համակարգված գործողություններ Ադրբեջանի կողմից՝ Թուրքիայի բաց կամ լուռ աջակցությամբ։

• IV. Քննարկումների համար  հարցեր

Այս հակիրճ տարբերակը կանխամտածված չի տրված խոր վերլուծություն՝ ծանրաբեռնումից խուսափելու համար, որպեսզի տեղ թողնվի հանրային ու փորձագիտական քննարկումների համար հետևյալ ուղղություններով.

• Հայաստանն ի՞նչ մակարդակի ռազմական ինքնաբավություն պետք է ունենա

• Ո՞ր երկրներն են Հայաստանի  իրական անվտանգային գործընկերներն ու երաշխավորը

• Արդյո՞ք անհրաժեշտ է նոր անվտանգության դոկտրին

• Ինչպե՞ս  պետք է  Թուրքիայի հետ խաղաղ հարևանության քաղաքականություն ապահովել

• Ինչպե՞ս երաշխավորված հասնել փոխզիջումները  երկկողմ տարբերակին՝ բացառելով ՀՀ հետագա միակողմանի զիջումները: