ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

    Անունների և կոչումների կիրառման ձևը միայն քերականական հարց չէ, այն արտացոլում է մեր վերաբերմունքը պատմական գործչի կերպարի և նրա թողած ժառանգության լուրջ ու պաշտոնական ընկալման հանդեպ։ Արմենակ Ղազարյանի (Հրայր Դժոխք) պարագայում, լ առաջնային համարելով մականունը կամ կեղծանունը, մենք ակամա գործչին պահում ենք «լեգենդի» կամ «ֆիդայական կենցաղի» տիրույթում, մինչդեռ նրա քաղաքական ու ռազմավարական միտքը պահանջում է պետականակենտրոն մոտեցում։ Աշխարհա-քաղաքական բարդ պայմաններում հայտնված հայության համար անհրաժեշտ է զարգացնել աճող սերնդի  դաստիարակչական ուղղվածությունը :. 1. Պաշտոնականացում և արժանապատվություն Պատմական գիտության և լրատվության մեջ անհատին իր ավազանի անունով կոչելը նրան վերադարձնում է իր քաղաքացիական իրավունքն ու լրջությունը: Արմենակ Ղազարյանը տեսաբան էր, կազմակերպիչ, իսկ «Հրայրը» կամ «Դժոխքը» նրա մարտական ծածկանուններն էին, որոնք ունեին գործնական նշանակություն տվյալ ժամանակաշրջանի համար: Այսօր, ներկայացնելով նրան որպես ազգային գործիչ, քաղաքացիական անունը պետ...

   Անհամաչափ հակամարտության և համակարգային սաբոտաժի վերլուծություն I. Ուժերի հարաբերակցությունը և «Ճեղքման» մաթեմատիկան  Ռազմական տեսանկյունից 2016-ի ապրիլի 2-ի Արձախի Հանրապետության դեմ ադրբեջանական ինտերվենցիան  դուրս է դասական հավասարակշռության սահմաններից։ Զավթիչ Ադրբեջանը  հիմնական հարվածային ուղղություններում (Հյուսիս և Հարավ) ստեղծել էր ուժերի ահռելի կենտրոնացում. Կենդանի ուժի գերազանցություն. Ճեղքման հատվածներում հակառակորդի հատուկ ստորաբաժանումների հարաբերակցությունը պաշտպանվող հայկական ստորաբաժանումների նկատմամբ կազմում էր նվազագույնը 5:1 , իսկ որոշ տակտիկական հանգույցներում հասնում էր 10:1 -ի։ Տեխնոլոգիական դիսբալանս. Այս օպերացիան նշանավորվեց Բաքվի ռասիստական ռեժիմի կողմից  Իսրայելական արտադրության «Kamikaze» ԱԹՍ-ների և ծանր հրանետային համակարգերի (TOS-1A) սինխրոն կիրառմամբ, որոնց դեմ պաշտպանվող հայկական կողմը չունե՞ր  ակտիվ հակազդեցության միջոցներ։ Ռազմագետի դիտարկում. «Ռազմական կանոնադրությամբ՝ 10:1 հարաբերակցությունը ենթադրում է պաշտ...

    ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇՆԵՐԻ ՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ . Ինչո՞ւ Քրիստափոր Իվանյանի անունը «խանգարեց» Արձախի ազգադվ իշխանություններին Երբ պետության ղեկավարությունը պատրաստվում է հանձնվել, նա նախևառաջ հրաժարվում է  ազգի հաղթանակի խորհրդանիշներից ։ Ասկերանի շրջանի Իվանյան ավանի դպրոցի անվանափոխության պատմությունը սոսկ տեղանվանական փոփոխություն չէր։ Սա բարոյական անկման և քաղաքական կլանների «էժանագին շոուի» դասական օրինակ է, որի հասցեատերը մեկն է՝ այսօր Բաքվի բանտում գտնվող Արայիկ Հարությունյանը և նրա վարչակարգը ։ Գեներալն ընդդե՞մ փոխգնդապետի.  Իվանյանի դպրոցը տասնամյակներ շարունակ կրում էր  2-րդ աշխարհամարտի և Արձախյան ազատամարտի մասնակից, Արձախի հերոս՝ «Ոսկե արծիվ» շքանշանակիր  գեներալ -լեյտենանտ   Քրիստափոր  Իվանի  Իվանյանի ՝ Արձախի Պաշտպանության Բանակի հիմնադրի, հրետանու առասպելական հրամանատարի անունը։ Նա մարդ էր, ում անունից դողում էր հակառակորդը 1990-ականներին։   2016-ից հետո  «հայրենասիրական» սրտառուչ լոզունգների ներքո, դպրոցը վերանվանվել է 2...

  Գարեգին Տեր-Հարությունյան.  Մեր պատմության մեծերին լոկ «մականուններով» կամ առասպելականացված կերպարներով ներկայացնելու ժամանակներն անցել են։ Եթե մենք ձգտում ենք կառուցել իրավական և ժողովրդավարական պետություն, ապա պարտավոր ենք մեր հերոսներին ճանաչել իրենց իրական ինքնությամբ և քաղաքացիական պատասխանատվությամբ։ Այս լուսանկարում Գարեգին Տեր-Հարությունյանն է (հանրությանը հայտնի որպես Նժդեհ)՝ 1912 թվականին Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքում։ Սա այն պահն է, երբ նա, լինելով արհեստավարժ զինվորական, կազմավորում էր հայկական կամավորական վաշտը՝ մասնակցելու Բալկանյան պատերազմին ։     Ինչու՞ եմ շեշտադրում հենց այս կերպարը. Պետական մտածողություն. Նա ոչ թե «թաղային հեղինակություն» էր կամ զինյալ ավազզակ, այլ կանոնավոր սպա , ով հարգում էր զինվորական կարգապահությունը և օրենքը ։ Իրական ինքնություն. Նրա ուժը ոչ թե ծածկանվան հետևում էր, այլ իր գիտելիքի, հռետորական արվեստի և ռազմական տաղանդի մեջ։ « Նժդեհ » անունը նրա գաղափարական ուղերձն էր, բայց պատմություն կերտողը Գարեգին Տեր-Հարությունյան ...

     1988-ից ի վեր  խորքային դիտարկում եմ կատարում   մեր քաղաքական լեզվամտածողության մեջ առկա լուրջ խզումներին: Բարձրացվող հարցը  վերաբերում է տերմինների պատմական իմաստին և դրանց արդիական կիրառությանը։ Օրինակ, « նախարար » բառը պատմական Հայաստանում ոչ թե  աշխատանքային պաշտոն էր, այլ ժառանգական ազնվականական տիտղոս , որը ենթադրում էր տոհմական հողատիրություն, սեփական զորք և պատասխանատվություն սեփական գավառի համար։ Օրինակ՝ Մամիկոնյաններ , Բագրատունիներ , Արծրունիներ և այլ տոհմեր համարվում էին նախարարական տներ։ Նախարարների իրավունքներն ու պարտականությունները կարգավորվում էին սովորութային իրավունքով և փաստացի ճանաչվում էին նաև թագավորական իշխանության կողմից։ Այս համակարգը առավել հստակ արտացոլված է միջնադարյան աղբյուրներում։ 1. Տերմինների բախումը. Ազնվականական տիտղոս թե՞ վարչական պաշտոն Երբ մենք այսօրվա կուսակցական նշանակովի պաշտոնյային անվանում ենք «նախարար», մենք ակամա նրան տալիս ենք  «կաստայական» առավելություն, որին նա, ըստ էության,  ա...

    Տարածաշրջանում յահուդա-յանկիական ագրեսաիայի  ֆոնին հնչող խաղաղասիրական հայտարարությունները միշտ արժանի են ուշադրության։ Կարևոր է՝ ոչ միայն լսել այդ խոսքերը, այլև դրանք համադրել իրականության հետ։  Վերջերս Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը Անկարայում հանդես եկավ մի  հայտարարությամբ , որի դրույթներն արժե դիտարկել առանձին-առանձին։ Նա ասում է․ «Մենք չենք հրաժարվի մեր արտաքին քաղաքականությունից, որը կենտրոնացած է  բոլորի համար  խաղաղության, կայունության և խաղաղության վրա »։ Բայց ինչպե՞ս է այս «բոլորի համար խաղաղությունը» համադրվում այն իրականության հետ, երբ 2020 թ.Բաքվի ռեժիմի կողմից ինքնիշխան  Արձախի Հանրապետության դեմ իրականացրած 44 օրյա ինտերվենցիայի  ընթացքում Թուրքիան բացահայտ աջակցում էր բռնապետ Իլհամ Ալիևին՝ ռազմական, քաղաքական և տեղեկատվական մակարդակներում։  Կարո՞ղ է արդյոք խաղաղությունը կառուցվել միակողմանի աջակցությամբ և ուժի կիրառման խրախուսմամբ։    Էրդողանը  նաև հայտարարում է․      «Թուրքիան չի ...