ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

  1. Հողերի ազգայնացման դերը ազգային անվտանգության համատեքստում Աշխարհագրական ու տարածքային ամբողջականության պաշտպանություն․ Սահմանամերձ և ռազմավարական հողերի մասնավորեցումը, հատկապես թույլ ինստիտուտներ ունեցող երկրներում, ստեղծում է «սողացող օկուպացիայի» ռիս կ։ Միջնորդավորված ընկերությունների կամ «օֆշորային» կապիտալի միջոցով թշնամական պետությունները կարող են ձեռք բերել բարձունքներ, ջրային ռեսուրսներ, ճանապարհային հանգույցներ կամ սահմանամերձ հողաշերտեր՝ պետությունը զրկելով պաշտպանողական խորությունից։ Պարենային և տնտեսական անվտանգություն․ Հողը սահմանափակ, չվերականգնվող ռեսուրս է։ Երբ գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կենտրոնանում են պետական ֆոնդում, պետությունը հնարավորություն է ստանում իրականացնել պլանավորված պարենային անվտանգության քաղաքականություն՝ կանխելով հողերի անմշակ մնալը կամ դրանց նպատակային նշանակության ապօրինի փոփոխությունը։ Ժողովրդագրական սուվերենություն․ Ազգայնացված հողային ֆոնդը թույլ է տալիս պետությանը վերաբնակեցման, սահմանամերձ գոտիների զարգացման և երիտասարդ ըն...

  (Դիվանագիտական թյուրիմացությու՞ն:) Մեր օրերուն քաղաքական կյանքն այնպիսի հաճելի անակնկալներ կը մատուցե, որ մարդ երբեմն չի գիտեր՝ լա՞ց ըլլա, ծիծաղի՞, թե՞ նախ շնորհակալություն հայտնի անակնկալը մատուցողներուն։ Ահա, օրինակ, Խաղաղության խաչմերուկ կամ TRIPP    նախագիծը։  Պաշտոնական Երևանը մեզի կը վստահեցնեն, որ ամեն ինչ կարգին է, ամեն ինչ համաձայնեց-ված է, և Իրանի հետ,  ոչ մի լուրջ տարաձայնություն չկա։ Մենք ալ, իբրև խաղաղասեր քաղա-քացիներ, կը հավատանք։ Ի՞նչ ընենք։ Եթե կառավարությունը կ'ըսե՝ համաձայնեցված է, պիտի հավատանք, չէ՞։ Բայց ահա Իրանի գեներալ-մայոր Ռահիմ Սաֆավին, որ կարծես թե այս հարցին մեջ նույնպես որոշ տեղեկություն ունի, հանկարծ կ'ըսե՝ Իրանն ու ՀՀ-ն նույնիսկ նախնական համաձայնության չեն հասած ։ Այստեղ, բնականաբար, քաղաքացիին վիճակը քիչ մը բարդանում է։  Երկու հայտարարություն ունինք։ Մեկը՝   «Համաձայնեցված է»։ Մյուսը՝   «Նույնիսկ նախնական համաձայնություն չկա»։     Եվ հարցը կը դառնա՝ ո՞ւմ հավատալ։ Թե՞ գուցե երկուքն ալ ճիշտ են։...

Ֆրանսիական  «Ժաննա դ'Արկ» հածանավը    1915 թվականի ամռանը, երբ Օսմանյան կայսրությունը գործնականում իրականացնում էր Հայոց ցեղասպանությունը, Մովսես (Մուսա) լեռան շրջանի վեց հայկական գյուղերի բնակիչները դարձան այն եզակի համայնքներից մեկը, որը հրաժարվեց ենթարկվել բռնի տեղահանությանը և ընտրեց կազմակերպված զինված դիմադրության ուղին։ Եսայի Յաղուբյան Մովսես լեռան պաշտպանությունը սկսվեց 1915 թվականի հուլիսի 21-ին և տևեց 53 օր։ Շուրջ 5 հազար հայեր՝ հիմնականում կանայք, երեխաներ և տարեցներ, ապաստանեցին լեռան վրա, մինչդեռ նրանց պաշտպանությունն ապահովում էին ընդամենը մոտ 600 զինյալներ՝ սահմանափակ քանակությամբ հրազենով և ռազմամթերքով։ Ղեկավարությունը ստանձնեց Եսայի Յաղուբյանի գլխավորած ռազմական խորհուրդը , որի կազմում էին նաև Պետրոս Տմլաքյանը, Պետրոս Թութագլյանը, Տիգրան Անդրեասյանը և այլ փորձառու   կազմակերպիչներ։ Պաշտպանական համակարգը բաժանվեց չորս մարտական հատվածների, կառուցվեցին ամրություններ և դիտակետեր։ Օգոստոսի ընթացքում օսմանյան կանոնավոր զորքերը և անկանոն հրոսակախմբեր...

                ..մարդատյացության  դեմ կռվող Հայ Ազգը մնաց մենակ Պատմությունը երբեմն մեզ ներկայացնում է իրարից հեռու ,  սակայն նույն լեզվով  խոսող  դեպքեր ։ 1915 թվականի Մուսա լեռը , 1922 թվականի Զմյուռնիան , 2020 և 2023 թվականների Արձախը առաջին հայացքից տարբեր պատմություններ են։ Բայց դրանց միջև կա մի կարևոր ընդհանրություն՝ ազգի գոյության համար պայքարը և արտաքին աշխարհի արձագանքի խնդիրը։ Մուսա լեռան հայերը չսպասեցին, որ իրենց փոխարեն ուրիշը կռվի ։ Նրանք   53 օր շարունակ պահեցին իրենց դիրքերը։ Երբ ուժերը սպառվում էին, ծովից հայտնվեցին ֆրանսիական ռազմանավերը, և հազարավոր հայեր փրկվեցին։ Մուսա լեռը մեզ թողեց մի պարզ դաս.    Ազգը պարտավոր  է  դիմադրել, բայց երբեմն  անհրաժեշտ է նաև արտաքին ուժի վճռական միջամտությունը։ Յոթ տարի անց Զմյուռնիայում կրկին հայերն էին մահվան եզրին։ Այս անգամ  ճապոնական «Տոկեյ Մարու» նավն ընդունեց փախստականների և նրանց չթողեց ճակատագրի քմահաճույքին։ Մ...

Անին այն հազվագյուտ քաղաքներից է, որի պատմությունը հնարավոր չէ սահմանափակել լոկ հնագիտական նկարագրության, ավերակների կամ զբոսաշրջային ուղեցույցի շրջանակներում։ Այնտեղ, որտեղ այսօր կանգնած են հազարամյա պարիսպները, եղել է հայկական պետականության, առևտրի, մշակույթի և ճարտարապետության հզորագույն կենտրոն։ Քաղաքակրթական հիմքը և պաշտպանական համակարգը   Թեև հետագա նվաճողները (սելջուկներ և այլք) վերականգնել կամ օգտագործել են քաղաքի որոշ հատվածներ, դա չի փոխում Անիի ստեղծման պատմական ու քաղաքակրթական համատեքստը։ Հայկական ինժեներական միտք. Գրեթե 5 կմ ձգվող պաշտպանական համակարգը (երկշերտ և միաշերտ պարիսպներ, դարպասների բարդ համակարգ) նախագծվել ու կառուցվել է հայկական պետականության ծաղկման շրջանում։ Սելջուկյան արշավանքներից առաջ Անին արդեն Բագրատունյաց Հայաստանի հռչակավոր մայրաքաղաքն էր։ Յոթ դարպասներն ու խորհրդանիշները. Առյուծի, Զույգապարիսպի, Դվինի և մյուս դարպասների քանդակները (առյուծներ, ցուլեր, վիշապներ) բնորոշ են Բագրատունյաց շրջանի հայկական և արևելյան խորհրդանշական մշակույթին։ «100...