ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

      1921 թվականի մարտի 15-ի առավոտը սովորական էր թվում Բեռլին ի Հարդենբերգշտրասսե փողոցում։ Մարտյան սառը անձրևը թրջում էր քարե սալերը, իսկ անցորդները շտապում էին իրենց գործերով՝ չկռահելով, որ այդ օրն այս փողոցում տեղի է ունենալու մի իրադարձություն, որը պատմության մեջ մնալու էր որպես պատմական արդարության խորհրդանիշ։                 *   *    *      Փողոցով իրար ընդհառաջ էին քայլում  երկու մարդ։ Առաջին հայացքից նրանք սովորական անցորդներ էին։ Սակայն նրանցից մեկը՝ երիտասարդ Սողոմոն  Թեհլիրյանը , հստակ գիտեր,  որ  իրեն  մոտեցողը     Օսմանյան կայսրության նախկին մեծ վեզիր  Թալեաթ  Փաշան է  ։ Այն մարդակեր հրեշը, որի անունը հայ ազգի պատմության մեջ կապվում էր 1915 թ.  ողբերգության՝ բնիկ հայ ազգի նկատմամաբ ժեոնթուրքերի կազմակերպած ցեղասպանության  հետ։ Երկու տղամարդիկ մոտեցան  և անցան  իրար  կողքով։ Թեհլիրյանը շարունակեց քայ...

      Մեզ մեղադրում են «Թղթային պայքար» ծավալելու մեջ, մոռանալով, որ  իրավական ուժը հենց հայ ազգի  համար է: 1. Պատմության պահպանություն Թղթային փաստաթղթերը, պայմանագրերը, դատական փաստերը ապահովում են, որ քաջության,  տոկունության և զոհողության պատմությունը չմոռացվի ։ Այն դառնում է ապագայի սերնդի հիշողության և կրթության հիմք։ Ադրբեջանական զավթիչների դեմ Արձախի մղած 44-օրյա և Թուրք զավթիչների դեմ  Արևմտահայության  1895-1925թթ.  ազգային ազատագրական պատերազմների   հերոսությունը արժեվորվում են   փաստագրվելով և  աշխարհի առաջադեմ մարդկության համար մատչելի դարձնելով։ 2. Միջազգային ճանաչում   Մենք քաջ գիտակցում ենք, որ Հայ Ազգի մարդկային ներուժը սահմանափակ է, բայց բնիկ ժողովուրդների   իրավունքը վաղուց է հասել  միջազգային հարթակներ ։ Միջազգային դատարաններն են  կոչված ճանաչելու հայ ազգի պատմական ու իրավական պահանջները։ Թղթային փաստերն ու փաստաթղթային պայքարը  մեր պատմությունը և պահան...

       Թուրքիա ում բնիկ Հայերի դեմ իրականացված ցեղասպանության մասին պատմող գեղարվեստական կամ վավերագրական նյութի ցուցադրությունն անգամ կարող է հանգեցնել քրեական հետապնդման: Այս ֆոնի վրա Երևանյան իշխանությունների կողմից շեփորահարվող  հայ-թուրքական հարաբերությունների  իրական և խորքային «ջերմացման» մասին առնվազն վաղաժամ է։   Արևմտյան Հայաստանի տարածքում գտնվող Տիգրանակերտ (զավթիչ թուրքերն այն կոչում են Դիարբեքիր) քաղաքում  Ավրորայի լուսաբացը ֆիլմի ցուցադրության համար դատական գործ հարուցելը փաստացի նշանակում է քրեականացնել ոչ միայն պատմական հիշողությունը, այլև 1915 թվականին Հայկական լեռնաշխարհի բնիկ հայ ազգաբնակչության նկատմամբ իրականացված ցեղասպանության մասին ցանկացած հանրային խոսք։   Այն հանգամանքը, որ   Մերձավոր Արևելքի կինոակադեմիաների ասոցիացիայի անդամ Ռոջիլաթ Աքսոյը  քրեական հետապնդման է ենթարկվում  միայն այն պատճառով, որ ներկայացրել է ցեղասպանությունը վերապրած հայուհու՝ Ավրորա Մարդիգանյան ի պատմությունը, ցույց է...

    Արձախցի զինվորի գրառումները ...1920 թվականի մարտի 13-ին ես գտնվում էի իմ զորամասում, երբ հանկարծ ինձ կանչեց գումարտակի հրամանատարը՝ շտաբս-կապիտան Գարեգինը, և հրամայեց, որ առավոտյան պատրաստ լինեմ մեկնելու տուն՝ հիվանդացած հորս տեսնելու։    Նկարում Սուրբ Աստվածածին (Ագուլեցոց) եկեղեցին է  Հաջորդ օրը՝ մարտի 14-ին,  իմ «Շոկոլադ» անունով ձիով ճանապարհ ընկա դեպի Շուշի։ Նույն օրվա երեկոյան հասա մեր տուն, որտեղ մեծ ցավով իմացա, որ թուրք-մուսավաթականների հետ ընդհարման ժամանակ հայրս ( Սամսոն բեկ Մելիք-Շահնազարյան-հայտնի ինժեներ, Արձախի ռազմական խորհրդի անդամ ու ինքնապաշտպանական մարտերի մասնակից-Ա.Հ. ) ընկել էր թշնամու գնդացրային կրակի տակ և չորս փամփուշտով ծանր վիրավորվել էր։ Իմ հասնելու պահին հորս  վիճակն  արդեն շատ վատ  էր։ Վերքերն այնպիսիք էին, որ դրանց ապաքինման հույս  չկար։ Հայրս,  երբ ինձ տեսավ,   մոտ կանչեց և սկսեց համբուրել։ Ապա ասաց.  -«Կարճ ժամանակում դու կարգին տղամարդ ես դարձել։ Որդի՛ս, ահա քեզ հոր պատվիրանը՝...

       Հայաստանի Հանրապետության շուրջ աշխարհաքաղաքական միջավայրը բառացիորեն եռում է։ Մերձավոր Արևելքում լարվածությունը մոտենում  է ծայ-րահեղ վտանգավոր մակարդակի։ Իրանի շուրջ ձևավորվում է այնպիսի իրավիճակ, որը կարող է վերափոխել ամբողջ տարածաշրջանը։ Իրանը, որը ՀՀ-ի հարավային հարևանն է և մեր անվտանգության համակարգի կարևոր բաղադրիչներից մեկը, այսօր գտնվում է ուժեղ ճնշման տակ։ Արևմուտքի և Իրանի միջև հակադրությունը սրվում է, ռազմական ուժերի կուտակում է նկատվում, իսկ հնարավոր լայնածավալ բախման դեպքում առաջին ցնցումները զգալու են հենց այն տարածաշրջանները, որոնք գտնվում են Իրանի սահմանների մոտ՝   Հայկական լեռնաշխարհի այն հատվածում, որին նաև անվանում են Հարավային Կովկաս։ Եթե Իրանի շուրջ իրավիճակը վերածվի լայն պատերազմի, ապա Երազղ/Արաք-սի հովիտը կարող է դառնալ ոչ միայն աշխարհաքաղաքական ճնշումների գոտի, այլև տնտեսական և ռազմական ցնցումների կենտրոն։ Տարածաշրջանի հաղորդակցությունները, էներգետիկ ուղիները, սահմանները և ուժերի հավասարակշռությունը կարող են կտրուկ...

    Առաջին պլանում Սուրբ Ամենափրկիչ սրբավայրն ու Խանդամիրյանի թատրոնի շենքը: Վերջինիս հետևում երևում է Սուրբ Աստվածածին (Ագուլեցոց ) եկեղեցին:Ձախից հեռվում երևում է Կանաչ Ժամ ( Սուրբ Մկրտիչ) եկեղեցին է, որին շուշեցիները կոչում են նաև Արձախեցոց եկեղեցի: In the foreground is the Holy Savior sanctuary and the Khandamiryan theater building. Behind the latter is the Holy Mother of God (Aguletsots) church. In the distance on the left is the Green Hour (Surb Mkrtich) church, which the people of Shushi also call the Ardzahetsots church. На переднем плане — святилище Святого Спасителя и здание театра Хандамиряна. За последним — церковь Святой Богородицы (Агулецоц). Вдали слева — церковь Зеленого Часа (Сурб Мкртич), которую жители Шуши также называют церковью Ардзахецоц.