ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

  2. 1590 թվականի օսմանյան պաշտոնական գրանցամատյանը՝ մինչև Մեծ սուրգունը Սա հոդվածի ամենակարևոր փաստաթղթային հենարաններից մեկն է։ 1590 թվականին Օսմանյան կայսրությունը կազմեց Երևանի  ընդարձակ հարկային-վարչական ընթարձակ գրանցամատյանը՝ ։ Այն ժամանակակից մարդահամար չէր, սակայն գրանցում էր գյուղերը, տնտեսությունները, հարկատուներին և բնակչության կրոնական պատկանելությունը։ Եվ հենց այս օսմանյան պետական փաստաթուղթն է ցույց տալիս, որ տարածաշրջանում հայկական բնակչությունը ոչ թե XIX դարում է հայտնվել, այլ արդեն XVI դարի վերջին կազմում էր բնակչության նշանակալի մասը։ Ավելին՝ Երևանի քաղաքի 1590 թվականի տվյալները հատկապես խոսուն են ․ քաղաքում գրանցված էր մոտ 403 տնտեսություն, որոնցից միայն 29-ն էին մահմեդական։ Հաշվարկներով՝ քաղաքի բնակչության շուրջ 93 տոկոսը քրիստոնյա էր՝ հիմնականում հայ։ Այսպիսով, երբ այսօր փորձում են 1828 թվականի վիճակագրությունը ներկայացնել որպես Երևանի «բնիկության» ապացույց, պետք է հարց տալ ․ ի՞նչ տեղի ունեցավ այդ 238 տարիների ընթացքում։ Պատասխանի առանցքայի...

  ՔՆՆԱԿԱՆ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ   ԵՐԵՎԱՆԻ ԵՎ ԱՐԱՐԱՏՅԱՆ ԱՇԽԱՐՀԻ ԺՈՂՈՎՐԴԱԳՐԱԿԱՆ ՊԱՏԿԵՐԸ ՓՈԽԵԼՈՒՆ ՈՒՂՂՎԱԾ ՊԱՏԵՐԱԶՄՆԵՐ Ի Վերջին տարիներին ապշերոնյան և անատոլիական թուրքական քարոզչության մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում մի պարզունակ թեզ ․ եթե XIX դարի սկզբին Երևանի խանության բնակչության մեջ մահմեդականները մեծ թիվ էին կազմում, ապա այդ տարածքը, իբր, «ապշերոնյան» է եղել։ Այս փաստարկը պատմականորեն անբավարար է։ Ժողովրդագրական պատկերը որևէ տարածքի պատմական պատկանելության ինքնուրույն ապացույց չէ, հատկապես այն դեպքում, երբ այդ պատկերը ձևավորվել է դարերի պատերազմների, բռնի տեղահանությունների, բնակչության վերաբնակեցման և վարչական քաղաքականության հետևանքով։ Ավելին՝ այստեղ կա մի ուշագրավ հանգամանք ․ Երևանի տարածաշրջանի ժողովրդագրական փոփոխությունների մասին խոսելիս անհրաժեշտ է լսել ոչ միայն հայկական աղբյուրներին, այլև հենց օսմանյան, պարսկական և ռուսական պաշտոնական ու մահմեդական հեղինակների վկայությունները ։ 1. Կ անխամտածված ժողովրդագրական քաղաքականություն Պատմական Երևանի կամ Արարատյան ա...

  Թալիշների ինքնության, քաղաքական իրավունքների և Բաքվի պետական քաղաքականության շուրջ Վտարանդի Թալիշ-Մուղանական Ինքնավար Հանրապետության նախագահ Բորիս Թալիշինսկու հայտարարությունը կարևոր է դիտարկել ոչ միայն որպես քաղաքական գործչի հերթական հայտարարություն, այլև որպես ավելի լայն հարցի բարձրացում․ ի՞նչ է տեղի ունենում այն պետությունում, որը միջազգային հարթակներում իրեն ներկայացնում է որպես բազմազգ և բազմամշակութային պետություն, երբ այդ պետության ազգային փոքրամասնություններից մեկը փորձում է խոսել սեփական լեզվի, մշակույթի և քաղաքական իրավունքների մասին։  Այս հարցի պատասխանը պահանջում է տարանջատել երկու իրողություն՝ Բաքվի պաշտոնական քաղաքական պատկերը և թալիշական հասարակության նկատմամբ կիրառվող քաղաքականության վերաբերյալ առկա փաստերն ու գնահատականները։ Պաշտոնական պատմությունը Ապշերոնի իշխանությունների քաղաքական հիմնական թեզը տարիներ շարունակ նույնն է մնացել․ թալիշները լիովին ինտեգրված են պետության հասարակական կյանքին, ազգային հակասություն գոյություն չունի, իսկ թալիշական ինքնության կամ ...

  4.5–4.6% գնաճի ազդեցությունը ցածր և միջին եկամուտ ունեցող տնային տնտեսությունների վրա պայմանավորված է սպառողական զամբյուղի կառուցվածքով, եկամուտների ճկունությամբ և խնայողությունների մակարդակով։ 1. Սպառողական զամբյուղի կառուցվածքը և ծախսերի անհամաչափությունը Ցածր և միջին եկամուտ ունեցող խմբերի համար գնաճն ավելի ծանր է ընկալվում, քան արտացոլվում է ընդհանուր վիճակագրական ցուցանիշներում։ Պարենային ապրանքների բարձր տեսակարար կշիռ. Ցածր եկամուտ ունեցող  տնային տնտեսությունների բյուջեի 40–60%-ը (իսկ ծայրահեղ աղքատության շեմին՝ ավելի քան 60%-ը) ուղղվում է առաջին անհրաժեշտության պարենային ապրանքներին (հաց, կաթնամթերք, բանջարեղեն, ձեթ): Զամբյուղի «Անկայունություն». Երբ ընդհանուր գնաճը 4.5–4.6% է, առաջին անհրաժեշտության պարենային ապրանքների գներն հաճախ աճում են ավելի արագ (օրինակ՝ 6–9%): Արդյունքում, այս խմբերի համար անհատական (իրական) գնաճը զգալիորեն գերազանցում է ազգային միջին ցուցանիշը: 2. Իրական եկամուտների էրոզիա (Գնողունակության անկում) Եկամտային խումբ Եկամտի աղբյուրներ Գնաճի...

  Ապշերոնի ռեժիմի պետականորեն հովանավորվող հայատյացությունը սոսկ ներքին խնդիր չէ , այլ ինստիտուցիոնալ քաղաքականություն՝ ուղղորդված Անկարայի և Կրեմլի տարածաշրջանային հավակնություններով։ Թուրքական ժողովուրդների հետ ոչ մի աղերս չունեցող Բաք վի ռեժիմը   վերածվել է արտաքին թելադրանքի գործիքի , որը դիտավորյալ բորբոքում է թուրք-հայկական երկդարյա էթնիկ թշնամանքը՝ բավարարելու իր ավտորի-տար հովանավորների շահերը։ Ժամանակակից աշխար - հաքաղաքական իրողություններում պետական մակարդակով արմատավորվող այս ատելությունը չի սահմանափակվում մեկ երկրով . այն վերածվում է պատերազմի վտանգի և ուղղակի սպառնալիք է միջազգային անվտանգությանը։    Բաքվի կողմից ատելության արտահանումն արդեն իսկ հանգեցրել է տարբեր երկրներում հայ համայնքների դեմ վանդալիզմի և բռնության։ Այս քաղաքականությունը ներքին անվտանգության ուղղակի սպառնալիք է արևմտյան ժողովրդավարությունների , այդ թվում՝ Միացյալ Նահանգների և Եվրոպայի համար , որտեղ հ...