ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

   Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի ամենամյա ուղերձը՝ ուղղված Պոլսո Հայոց պատրիարքությանն ու հայ համայնքին, վաղուց դադարել է լինել լոկ ցավակցական տեքստ։ Այսօր, հաշվի առնելով ՀՀ-ի շուրջ ստեղծված անբարե-նըպաստ պայմանները և Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության մղած իրավական պայքարը, անհրաժեշտ է այս ուղերձը դիտարկել քաղաքական մերկացման պրիզմայով։ 1. «Ընդհանուր ցավի» թեզը  Էրդողանի կիրառած «Առաջին աշխարհամարտի դժվարին պայմաններում զոհված օսմանցի հայեր» ձևակերպումը պատմական ռեվիզիոնիզմի դասական օրինակ է։ Նպատակը. Հավասարության նշան դնել պետականորեն ծրագրված բնաջնջման զոհերի և պատերազմական ընդհանուր կորուստների միջև։ Իրավական կողմը. Սա փորձ է խուսափել «ցեղասպանություն» եզրույ-թից, քանի որ վերջինս ենթադրում է կանխամտածվածություն  և հստակ իրավական հետևանքներ՝ հատուցում և տարածքային իրավունքների վերականգնում։  2. «Հրոսակային գործողություններ»՝ ինքնախոստովանություն ճնշումների մասին Էրդողանի մեղադրանքը՝ ուղղված հայկական «հրոսակային գործողություններին», իրականում հանդ...

    ԻՐԱՎԱԿԱՆ ԲԱՑԹՈՂՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ՌԱԶՄԱՎԱՐԱԿԱՆ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 1994 թվականի մայիսի 17-ին Մոսկվայում նախապատրաստված հրադադարի նախագիծն այսօր ներկայացվում է հանրությանը Արձախի Պաշտպանության Բանակի ախկին նախարար Սամվել Բաբայանի կողմից: Այն հանդիսանում է հայկական ռազմական դիվանագիտության ամենաառանցքային, բայց և ամենահակասական էջերից մեկը: Փաստաթղթի խորքային վերլուծությունը թույլ է տալիս վերհանել մի շարք կնճռոտ հարցեր, որոնք մինչ օրս արդիական են: 1. Կարգավիճակի անորոշությունը՝ որպես ական Փաստաթղթի գլխավոր խնդիրը, որը մատնանշում են փորձագետները, «Երաշխավոր» կողմի բացակայությունն է: Թեև Ռուսաստանի Դաշնության և Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարները ստորագրում են համաձայնագիրը, նրանց իրավական կարգավիճակը հստակեցված չէ: Բացթողումը. Նրանք պետք է հանդես գային ոչ թե պարզապես որպես «Կողմ», այլ որպես խաղաղության երաշխավորներ : Սա թույլ կտար հետագայում իրավական պատասխանատվության ենթարկել կողմերից մեկին՝ պայմանավորվածությունները խախտելու դեպքում: Սուբյեկտայնություն. Փաստաթու...

   Վերջին տարիներին շովեն-ռասիստական Բաքվի իշխանությունները    տեղեկա-տվական դաշտում ակտիվորեն շրջանառում են հրապարակումներ, որոնք  փոր-ձում են արդի քաղաքական իրողությունները ներկայացնել որպես պատմական և իրավական «վերականգնում»։ Դրանցից մեկը՝  Բերդաձոր - Լաչին-ի սահմա-նային անցակետի ստեղծման մասին հոդվածը , հրապարակված է 1news.az կայքում և ստորագրված է Ֆարիդա Բաղիրովա անունով։ Հոդվածում  Բերդաձորի անցակետը ներկայացվում է որպես Բաքվի ֆաշիս-տական ռեժիմի   « ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության վերականգնման »  խորհրդանիշ՝ պնդելով, որ այն «վերջնականապես լուծել է» տարածքային հարցը ։ Սակայն նման մոտեցումը հիմնված է պատմական և իրավական համատեքստի նպատակային մեկնաբանության վրա և կոչված է արդարացնելու 1948-ից ի վեր Արձախի նկատմամաբ զավթողական  նկրտում-ները։ Պատմական նախապատմություն․ հակամարտության խորքային արմատները    Հայկական լեռնաշխարհում բնիկ հայ ժողովրդի և քոչվոր-զավթիչ թաթարնե-րի միջև առաջին լայնածավալ բախում-ները ...

  «Պատմությունը չի ներում թույլերին, բայց հնարավորություն է տալիս նրանց, ովքեր սովորում են սեփական սխալներից»: ՍԵՎՐԻ ԴԱՍԵՐԸ ԵՎ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԱՇԽԱՐՀԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ. Պատմությունը կրկնվելու սովորություն ունի, հատկապես նրանց համար, ովքեր չեն յուրացնում դրա դասերը: 100 տարի առաջ և այսօր Հայաստանը կանգնած է նույն երկընտրանքի առաջ՝ դառնալ միջազգային իրավունքի սուբյեկտ, թե՞ մնալ գերտերությունների խաղերի զոհասեղանին: 1. Դիվանագիտական կուրություն և ռազմավարական սխալներ Առաջին Հանրապետության փորձը ցավալի օրինակ է այն բանի, թե ինչպես կարելի է կորցնել հնարավորությունը՝ սխալ կողմնորոշման պատճառով: Երբ Մեծ Բրիտանիան Կարսն ու Նախիջևանը վերադարձրել էր Հայաստանին՝ ակնկալելով ստեղծել զսպող գործոն Թուրքիայի և նրա Բաքցի վասալի դեմ, հայկական վերնախավը չկարողացավ ազատվել «ռուսական հովանու» իներցիայից: Հայ զինվորականներին ռուսական համազգեստ հագցնելը և ռուսերեն հրամանները վանեցին Ալբիոնին, ինչի հետևանքով մենք կորցրինք ոչ միայն Կարսն ու Նախիջևանը, այլև տասնամյակներով Արցախը թողեցինք Ադրբեջանի կազմում: Այսօ...

                           Մենք բոլորս հայոց դրոշ ենք: ՈՒրեմն  թույլ չտանք,  որ այն տրորվի:       Ասում են, թե   Էմանուել Մակրոն ի՝ Հայաստանի Հանրապետություն այցի ընթացքում նախատես-վում է ստորագրել ՀՀ–Ֆրանսիա ռազմավա-րական գործընկերության փաստաթուղթ ։ Այս զարգացումը բնականաբար առաջացնում է հետաքրքրություն՝ հատկապես պատմական փորձի համատեքստում։ 20-րդ դարի սկզբի իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ միջազգային հարաբերություններում նույնիսկ դաշնակցային ձևաչափերը հաճախ պայմանավորված են եղել տվյալ պահին գործող ուժերի շահերով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում կնքված Սայքս-Պիկոյի  համաձայնագիրը նախատեսում էր Օսմանյան կայսրության բաժանումը ազդեցության գոտիների։ Այդ շրջանակում Ֆրանսիան իր ազդեցությունն էր նախատեսում հաստատել Մերձավոր Արևելքի մի շարք տարածքներում, այդ թվում՝ Կիլիկիայում։ Նույն ժամանակաշրջանում ձևավորվեց նաև Հայկական լեգեոն ը, որի կազմում հայ կամավորները մա...

 Հայկական լեռնաշխարհի արևելյան հատվածում  ընթացող գործընթացները մտել են նոր փուլ, որտեղ դասական հակամարտությունը վերածվում է ուժերի բարդ հավասարակշռության։ Տարածաշրջանային «3+3» ձևաչափը, թեև ներկայացվում է որպես համագործակցության հարթակ, իրականում չի լուծում հիմնարար հակասությունները, այլ ընդամենը ապահովում է հաղորդակցություն տարբեր ուժային կենտրոնների միջև։ Այս ֆոնին ակնհայտ է, որ Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև ձևավորվել է ոչ թե բացահայտ հակադրություն, այլ ազդեցության բաժանման և փոխզսպման յուրահատուկ համակարգ։ Միևնույն ժամանակ տարածաշրջանում ակտիվացել են այլ դերակատարներ՝ ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Հնդկաստան, Իրան և Պակիստան, ինչի արդյունքում Հայկական լեռնաշխարհի արևելյան հատվածը վերածվել է բազմաբևեռ մրցակցության հանգույցի։ Պատերազմի իրական հավանականությունը Չնայած ռազմաշունչ հայտարարություններին և սահմանային լարվածությանը, անհրաժեշտ է արձանագրել կարևոր մի հանգամանք․ Պաշտոնական Բաքուն  շահագրգիռ չպիտի լինի լայնածավալ պատերազմով։ Պատճառները բազմաշերտ են․ Լայն պատերազմը կարող է ապակ...