ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

      Ազգերը չեն մեռնում մեկ օրում։ Նրանք մեռնում են աստիճանաբար՝ երբ կորցնում են հիշողությունը, երբ մոռանում են իրենց նահատակներին, երբ հացի կտորը բարձր են դասում Հայրենիքից։ Ամեն սերունդ իր քննությունն ունի։ Ոմանք այն հանձնում են արյամբ, ոմանք՝ բանականությամբ, իսկ ոմանք տապալում են այն՝ սեփական կարճատեսությամբ։ Այսօր, երբ մեր շուրջը սեղմվում են մահվան օղակները, երբ թշնամին այլևս չի թաքցնում իր նպատակները, հայ մարդը պարտավոր է մի հարց տալ ինքն իրեն․ ո՞ւմ շահին ծառայեցինք մեր ընտրությամբ, մեր անտարբերությամբ և մեր ... լռությամբ։ Դառն է խոստովանելը, բայց երբեմն ճշմարտությունը վիրավորում է ավելի քիչ, քան ինքնախաբեությունը։ Քայլող ստամոքսներ, դուք կրկին ընտրեցիք այն, ինչ ուզում էր թշնամին։ Դուք  կրկին հավատացիք, որ պատմությունը կարելի է շրջանցել, որ աշխարհաքաղա-քական օրենքները կարելի է խաբել, որ ՀԱՅՐԵՆԻՔԸ կարող է գոյատևել առանց զոհողության, առանց Ազգի շահերը համառորեն պաշտպանելու կամքի: Բայց պատմությունը անընդհատ կրկնվում է անդաստիարակ ստամոքսների համար, որոնց մեղքով տ...

  Հունիսի 5-ին Ապշերոնի վարչակարգի ներկայացուցիչ Ռահման Մուստաֆաևը հերթական անգամ հայկական  «Խաղա-ղության   խաչմերուկին»  փորձեց հակադրել «Զանգեզուրի միջանցք» զառանցանքը՝ այն ներկայացնելով որպես շահավետ նախագիծ ոչ միայն ապշերոնյան թուրքերի, այլև Ռուսաստանի համար։ Նրա խոսքով՝ այդ ուղին հնարավորություն կտա Ռուսաստանին Նախիջևանի միջոցով անմիջական երկաթուղային կապ ստանալ Թուրքիայի և Միջերկրական ծովի նավահանգիստների հետ։ Սակայն այստեղ գլխավոր հարցը տնտեսականը չէ։ Գլխավոր հարցը քաղաքական և իրավական է։ Ապշերոնի վարչակարգը տարիներ շարունակ հետևողականորեն օգտագործում է «միջանցք» եզրույթը՝ փորձելով այն  հակադրել  հայկական  «Խաղաղության   խաչ-մերուկ» նախագծին և   ներկայացնել որպես բնական և անխուսափելի երևույթ։ Մինչդեռ Ապշերոնի հանցավոր վարչալարգի զավթողական նկրտումը ենթադրում է մի պարզ իրողություն. Հայաստանի Հանրապետության տարածքի մի հատվածի նկատմամբ բացառիկ կարգավիճակի հաստատում, ինչը հակասում է ՀՀ պետական ինքնիշխանության սկզբունքին...

    Արձախի Հանրապետության (ԼՂՀ) դեմ իրականացված ապշերոնյան ռեժիմի ագրեսիան, շրջափակումը և 2023 թ. սեպտեմբերի բռնի տեղահանումը  օրակարգից չեն հեռացնում Արձա- խի բնիկ հայության հավաքական իրավունքների, այդ թվում՝ ապշերոնյան օկուպացիոն ուժերի դուրս բերումից հետո  վերադարձի , սեփականության և կորսված ազգային հարստության փոխհատուցման հարցերը: Պաշտոնական վիճակագրական տվյալները փաստում են այն հսկայական կենսական, տնտեսական և մշակութային տարածքի՝ Արձախի ինքնահռչակ Հանրապետության մասին, որը հայաթափվել է Բաքվի ռասիստական ռեժիմի կողմից պետական մակարդակով իրականացված էթնիկ զտումների հետևանքով:     Ընթերցողներին հիշեցնենք, որ Արձախի Հանրապետության անկախությունը կամ ինքնորոշ-ման իրավունքը, միջազգային իրավունքի տեսանկյունից, պաշտոնապես չի ճանաչվել ՄԱԿ-ի անդամ որևէ պետության կողմից։ Այնուամենայնիվ, տարիների ընթացքում հետխորհրդային տարածքում ձևավորված և մասամբ ճանաչված կամ չճանաչված (ինքնահռչակ) մի շարք հանրապետություններ պաշտոնապես ճանաչել են Արձախի անկախությունը և նույնիսկ ...

Բիթլիսի լուսանակարը 1906թ.    Լուսանկարում պատկերված է Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետու-թյան հին Բիթլիս քաղաքից  1906 թվականին լուսանակարված  մի տեսարան՝ ։ Քարաշեն տները, կամարակապ մուտքերը, լեռան լանջերին փռված թաղամասերն ու հեռվում բարձրացող բերդաբարձունքը կարծես պատմում են մի քաղաքի մասին, որի արմատները ձգվում են հազարամյակների խորքը։ Տարբեր ժամանակներում քաղաքը հայտնի է եղել  Բադլիս, Բեթլիս, Բիթլիս,  Աբի-Բիթլիս, Ապի-Բիթլիզ,  Պիթլիզ, Պիտլիս,  Բալալեզա, Բալալեյսա,  Բեդլիս, , Շահաստան Բաղեշ,  Բաղաղեշ,   Սալնաձոր և Սալնոձոր անուններով: Հանդիսանում Թուրքիայի կողմից զավթված Արևմտյան Հայկականի Հանրապետության  կար-եվորագույն քաղաքներից մեկը։ «Բաղաղէշ» կամ   «Բաղէշ»  անվանումն առաջին անգամ հիշատակվում է VII դարի պատմիչ Սեբեոսի «Պատմության» մեջ, իսկ Վարդան Արևելցին այն վերագրում է Բզնունիք գավառին։    Տեղական ավանդությունը քաղաքի հիմնադրումը կապում է Ալեքսանդր Մակեդոնացու անվան հետ։ Ըստ այդ պատմության՝ Ալեք...

  Հայ-ռուսական հարաբերություններ ը դիտարկելիս սովորաբար հանդիպում ենք երկու ծայրահեղ գնահատականների։   «Աբովյանական տեսակետի» համաձայն՝ Ռուսաստանը եղել է հայ ժողովրդի փրկիչն ու բնական դաշնակիցը։ Ազգայնական տեսակետի համաձայն՝ Ռուսաստանի բոլոր վարչակարգերը մշտապես վարել են հակահայկական քաղաքականություն։ Ս ակայն, պ ատմություն ն ավելի բարդ է, քան քաղաքական կարգա-խոսները։    Վերջին երեք դարերի իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ խնդրի էությունը ոչ թե «սիրո» կամ «ատելության» մեջ է, այլ երկու ազգերի  ռազմավարական նպատակների միջև գոյացած հակասության։ Ռուսաստանի համար Հ յսրկ ովկասը եղել է անվտանգության, ազդեցության և աշխարհաքաղաքական վերահսկողության գոտի։ Հայ Ազգ ի համար Հայկական լեռնաշխարհն եղել է Ա զգ ի հարատևմ ան, անվտանգության և պետականության վերականգնման տարածք։   Երբ այս երկու նպատակները համընկել են, ձևավորվել է համագոր-ծակցություն։ Երբ դրանք սկսել են հակասել միմյանց, առաջացել են ճգնաժամեր։ Հայկական ակնկալիքը   18-րդ դարում, ե...