ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

Աշխարհակալության գաղափարը պատմության մեջ Մարդկության պատմության ընթացքում պարբերաբար ի հայտ են եկել այնպիսի պետական գործիչներ, որոնց հաջողվել է հաղթահարել իրենց ժամանակաշրջանի քաղաքական մասնատվածությունը և ստեղծել բազմազգ ու բազմամշակութային աշխարհակալություններ։ Նման տիրակալները ոչ միայն ընդարձակել են իրենց պետությունների սահմանները, այլև վերափոխել են ամբողջ տարածաշրջանների քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքը։ Հին Արևելքում այդպիսի գործիչ էր Կյուրոս Մեծը, որը հիմնադրեց Աքեմենյան աշխարհակալությունը։ Հելլենիստական աշխարհում այդ դերը ստանձնեց Ալեքսանդր Մակեդոնացին, որի արշավանքները միավորեցին Հունաստանը, Եգիպտոսը, Միջագետքը և Իրանը մեկ քաղաքական համակարգի մեջ։ Հռոմեական աշխարհում նման նշանակություն ունեցան այն կայսրերը, որոնց օրոք Հռոմը վերածվեց հայտնի աշխարհի գլխավոր գերտերության։ Սակայն համաշխարհային պատմության մեջ հաճախ ստվերված է մնում մեկ այլ անուն՝ Տիգրան Բ Մեծը, որի ստեղծած տերությունը մ.թ.ա. առաջին դարում դարձավ Առաջավոր Ասիայի ամենահզոր քաղաքական ուժը։ Կյուրոսը, Ալեքսանդրը...