Ժամանակի լռությունը լուսանկարում
Շուշի, 1904 թվական։ Հին լուսանկարի մեջ երիտասարդների ու աղջիկների հայացքները դեռ պահում են իրենց ժամանակի լռությունը։ Նրանց հագուստի կոկիկությունը, նստելու ու կանգնելու զուսպ կեցվածքը, խմբի ամբողջականությունը մի ակնթարթով բացում են անցյալի կրթական միջավայրի դուռը։ Սա սովորական հին լուսանկար չէ. այն հիշողության մի պատկեր է՝ Շուշիի, դպրոցի և այնտեղ սովորած մարդկանց մասին։ Լուսանկարի հետ տարածվող մակագրությունը խմբին ներկայացնում է որպես Շուշիի Մարիամ Հախումյանի օրիորդաց դպրոցի ուսուցիչներ ու աշակերտներ, իսկ աջից երկրորդին՝ որպես լեզվաբան Հրաչյա Աճառյան, նրա կողքին՝ կնոջը՝ Արուսյակին։ Ըստ վստահելի աղբյուրների հաստատված է Աճառյանի՝ Շուշիում ուսուցիչ աշխատելը: Դպրոց, որ ծնվեց մի տան մեջ Մարիամ Հախումյանի անունը կապված է Շուշիի աղջիկների կրթության վաղ շրջանի հետ։ Պատմական ակնարկներից մեկի համաձայն՝ դպրոցը բացվել է 1864 թվականի ապրիլի 7-ին՝ Հախումյանների տանը։ https://hy.wikipedia.org/wiki/Մարիամ_Ղուկասյան_օրիորդաց_դպրոց ...