ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

1. Պատմական փաստարկ. Շուշիի քաղաքաշինական հանճարը՝ ընդդեմ պրիմիտիվ խեղաթյուրման 1880-ական թվականների վերջի ռուս ռազմական ինժեներների կազմած այս հատակագիծը սովորական գծագիր չէ. այն քաղաքի համապարփակ վերափոխման և զարգացման ռազմավարական ծրագիր է: Փողոցային համակարգի կարգավորումը լրիվ հորիզոնականներով, դրանց նպատակային լայնացումն ու կանոնավոր ցանցի ստեղծումը վկայում են բարձրագույն քաղաքաշինական մտքի մասին:                Այս նախագծի իրագործումը, որին իրենց ուրույն ու անփոխարինելի մասնակցությունն են ունեցել նաև պարսիկ ճարտարապետները (ինչը երևում է քաղաքի արևելյան, մահմեդական թաղամասերի ճարտարապետական յուրահատկություններում), միտված էր ստեղծելու հզոր, բազմաշերտ և կենսունակ միջավայր: Ըստ նախնական հաշվարկների՝ պատմական տեսքի պահպանմամբ այսպիսի նորովի վերականգնումը Շուշիին հնարավորություն էր տալիս դառնալու առնվազն 60-70 հազար բնակչություն ունեցող խոշոր մշակութային ու վարչական կենտրոն: Սա է քաղաքի իրական, փաստագրված կենսագրությունը, որն իր մեջ ներառում...

Բաքվի ռասիստական վարչակարգը, Արձախի Հանրապետության տարածքը օկուպացնելուց հետո, թույլտվություն ստացել է՞ Արձախի Հանրապետության իշխանություններից   լայնածավալ ռազմավարական ենթակառուցվածքների կառուցման համար։ Հիշեցնենք, որ 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի և 2023 թվականի սեպտեմբերյան ներխուժման հետևանքով Ապշերոնի վարչակարգը զավթեց ինքնիշխան, թեև միջազգային հանրության կողմից այդպես էլ չճանաչված Արձախի Հանրապետության տարածքը։ Այսօր օկուպացված տարածքում կառուցվել է ռազմավարական նշանակության Ահմեդբեյլի–Ֆիզուլի–Շուշի շուրջ 82 կմ երկարությամբ մայրուղին։ Այն կառուցվել է առանց որևէ իրավական կամ քաղաքական քննարկման՝ անտեսելով բռնի տեղահանված բնիկ հայ բնակչության, վտարանդիության մեջ գտնվող Արձախի Հանրապետության իշխանությունների կամ Ազգային ժողովի դիրքորոշումը։ Միևնույն ժամանակ Բաքվի իշխանությունները կարծես լիովին համոզված են, որ օկուպացված տարածքում այլևս անվտանգության մարտահրավերներ չեն կարող առաջանալ։ Այդ համոզվածությունը, սակայն, բազմաթիվ հարցեր է ծնում, քանի որ տարածաշրջանի ապագան...

  Ընթերցողների դատին ենք ներկայացնում Ուրուգվայի պատմական այս կարևորագույն փաստաթղթի  հայերեն թարգմանությունը. ՀԱՅ ՆԱՀԱՏԱԿՆԵՐԻ ՀԻՇԱՏԱԿԻ ՕՐՎԱ ՀՌՉԱԿՈՒՄ: № 156 ՀԱՆՐԱՅԻՆ ԴՊՐՈՑԻ ԱՆՎԱՆԱԿՈՉՈՒՄ: ՄՈՆՏԵՎԻԴԵՈ Ընդունում (ուժի մեջ մտնելը)՝ 22/04/1965 Հրապարակում՝ 19/05/1965 Օրենքների և դեկրետների ազգային գրանցամատյան՝ Հատոր՝ 1                                                                   Կիսամյակ՝ 1 Տարի՝ 1965 Էջ՝ 402 Հոդված 1 Առաջիկա ապրիլի 24-ը հռչակել «Հայ նահատակների հիշատակի օր»՝ ի հարգանք 1915 թվականին սպանված այդ ազգության ներկայացուցիչների։ Հոդված 2 Ռադիոէլեկտրական սփռման պաշտոնական ծառայության (Servicio Oficial de Difusión Radio Eléctrica) կայանները պետք է այդ օրը իրենց հաղորդումների մի մասը նվիրեն հիշյալ ազգի մեծարմանը։ Հոդված 3 Թույլատրել պետական պաշտոններ զբաղեցնող հայերի սերունդներին նշված ամսաթվին չ...

      Ապշերոնի ռասիստական ռեժիմի կողմից զավթված Արձախի Հանրապետության տարածքում Մայրաբերդ–Իվանյան–Ստեփանակերտ մայրուղու վերակառուցման վերաբերյալ Բաքվի պաշտոնական հաղորդագրությունները մի շարք հարցեր են առաջացնում, որոնք արժանի են հանրային և միջազգային ուշադրության։ Նախ, Ի՞նչ իրավական հիմքերով են իրականացվում նման լայնածավալ աշխատանքները, ինչպե՞ս են պաշտպանվում բնիկ հայ ազգաբնակչության գույքային իրավունքները, և ի՞նչ երաշխիքներ կան, որ շինարարությունը չի վնասում Արձախի Հանրապետության տարածքի բնիկ հայության մշակութային ու պատմական ժառանգությունը           Պիտի նկատենք, որ նույնիսկ պաշտոնական հաղորդագրություններում առկա են թվային անհամապատասխանություններ. մի դեպքում նշվում է, որ աշխատանքներն ավարտված են 90 տոկոսով, իսկ մեկ այլ հատվածում՝ 86 տոկոսով։ Նման ծրագրերի դեպքում հանրությունն իրավունք ունի ակնկալելու հստակ, ճշգրիտ և ստուգելի տեղեկատվություն։ Միաժամանակ, պաշտոնական տվյալներից պարզ է դառնում, որ խոսքը սովորական ճանապարհային նո...

       «Պատմությունը դեռ կտա իր գնահատականը, սակայն այսօր էլ մնում է անպատասխան մի հարց՝ արդյո՞ք ժողովուրդների անվտանգության իրավունքը համընդհանուր արժեք է, թե այն կիրառվում է ընտրովի՝ աշխարհաքաղաքական շահերից ելնելով»։                                                      Պ.Գ.թ. , պատմաբան                                                           Մհեր Հարությունյան  Երբ եվրոպական քաղաքական շրջանակներում քննարկվում է Ուկրաինայում հրադադարից հետո միջազգային ռազմական ուժերի տեղակայման հնարավորությունը՝ անվտանգության երաշխիքներ ապահովելու նպատակով, բնականաբար առաջանում է մի հարց, որը հուզում է հազարավոր արձախահայերի։   Ո՞ւր էին նույն այդ անվտանգության երաշխիքների մասին խոսող...

  Իրանական SNN հեռուստաալիքի հրապարակած տվյալների համաձայն՝ Իրանում վերջին ռազմական գործողությունների հետևանքով վնասվել են մեծ թվով քաղաքացիական օբյեկտներ ՝ բնակելի շենքեր, առողջապահական և կրթական հաստատություններ։ Այս տեղեկությունները  կրկին հիշեցնում են, թե որքան խոցելի է խաղաղ բնակչությունը ժամանակակից պատերազմներում։ Ցավոք, նման պատկերները նոր չեն նաև հայ ազգի համար։ 2020 թ. 44-օրյա պատերազմի ընթացքում ինքնիշխան Արձախի Հանրապետության բազմաթիվ բնակավայրեր՝ Ստեփանակերտը, Շուշիի, Հադրութի, Մարտակերտի և Մոնթե-բերդի  շրջանի բնակավայրերը և այլ քաղաքացիական ենթակառուցվածքներ, ենթարկվեցին ինտենսիվ հրետակոծությունների ու ավիահարվածների Ապշե-րոնի ռասիստական վարչակարգի զինյալների կողմից։ Պատերազմի ընթացքում խաղաղ բնակչության պաշտպանությունը դարձավ միջազգային մարդասիրա-կան իրավունքի ամենացավոտ փորձություններից մեկը։ Այս իրադարձությունները հիշեցնում են մի հիմնարար ճշմարտություն. անկախ նրանից, թե որտեղ են տեղի ունենում պատերազմները՝ Արձախում, Մերձավոր Արևելքում, Եվրոպայում կամ Աֆրի...