ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

Հայկական հարցի դիվանագիտական պատմության մեջ ընդունված է առանցքային շեշտադրումներ կատարել 1920 թվականի Սևրի հաշտության պայմանագրի և ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի Իրավարար վճռի վրա Treaty of Sevres | Definition, Terms, Significance, & Facts - Britannica THE TREATY OF SEVRES AS THE LEGAL BASIS FOR THE ... ։ Այդուհանդերձ, ժամանակակից հայկական քաղաքական-իրավական դիսկուրսում հաճախ անտեսվում կամ ստվերում է մնում այն իրավական անկյունաքարը, որն ուղղակիորեն կանխորոշեց հետագա բոլոր միջազգային ակտերը. խոսքը 1914 թվականի հունվարի 26-ի (փետրվարի 8-ի) ռուս-թուրքական համաձայնագրի մասին է (հայտնի նաև որպես Հայկական բարենորոգումների ծրագիր) Ռուս-թուրքական համաձայնագիր (1914) 1914 Armenian reforms - Wikipedia ։ Այս հոդվածի նպատակն է վեր հանել այդ համաձայնագրի բացառիկ իրավական ուժը, ներկայացնել դրա գլխավոր ճարտարապետ Պողոս Նուբար Փաշայի դիվանագիտական հանճարը և ցույց տալ այն անխզելի իրավական շղթան, որը կապում է 1914 թվականի ակտը Վիլսոնյան իրավարարության հետ՝ որպես Արևմտյան Հայաստանի իրավունքների պաշտպա...

  Լուսանկարում Human Rights Watch-ը 2020-ին ապշերոնյան ռեժիմի օկուպացիոն զորքերի կողմից Շուշիի  արձանագրած քաղաքացիական ւ բնակելի տարածքի ավերման վկայությունն է։   Շուշիում Արցախ-Ապշերոնյան հարյուրամյա պատերազմի 44-օրյա փուլի ընթացքում ավերված այս առանձնատունը, ըստ Գևորգ Հայրապետյանի, Գյուլվարդ Աթայանի, Լյուբա Նալբանդյանի, Նվեր Մելքումյանի, Նունե Շահրամանյանի, Լենորա Առստամյանի և այլոց վկայությունների, եղել է N1 միջքաղաքային տրանսպորտի վարորդ Ժորիկի տունը՝ «Վաղուհասեցի Ժորիկի տունն ա», ինչպես ճշտել է Հակոբ Ազիզյանը։ Այս վկայությունները փոխում են  լուսանկարի պատմական նշանակությունը։ Ապշերոնյան բարբարոսների ռմբահարման հետևանքով քանդված պատերը, փլված տանիքը և բեկորները  եղել առանձնատ ուն, որտեղ բազմազավակ ընտանիքի հայր ՝ Ժորիկն է ապրել ։  Տունը կապված է եղել նրա ընտանիքի, աշխատանքի, հիշողությունների և Շուշիում նրա բնակվելու պատմության հետ։   Այս լուսանկարը պետք է դիտել ոչ միայն որպես պատերազմի տեսարան, այլև որպես ապշերոնյան ինտերվենտների կողմից...

    ՀՀ Անկախության օրը սովորական օրացուցային տոն չէ. այն հաշվետվություն է պատմության, նախնիների հիշատակի և ապագա սերունդների առջև։ Այս նվիրական օրը առանձնա-հատկորեն է հնչում Ամենայն հայոց բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի պատգամը . «Արձախը հայության այն հինավուրց և անառիկ կղզիներից է, որտեղ ամեն մի քար ու ձոր պատմում է հայոց քաջության և տոկունության մասին» ։ Թումանյանի այս խոսքերում ամփոփված է մեր պետականության և ազգային ինքնության բուն էությունը : Անկախությունը միայն քաղաքական կարգավիճակ կամ պաշտոնական փաստաթուղթ չէ. այն դարերի ընթացքում կերտված տոկունություն է, որը դրսևորվել է մեր հայրենիքի ամեն մի անկյունում, ամեն մի քարի ու ձորի վրա ։ Տոկունությունը՝ անկախության հիմք Հայ ժողովրդի պատմությունը եղել է մշտական պայքար հանուն ապրելու, արարելու և  սեփական ճակատագիրը տնօրինելու իրավունքի: Թումանյանի նշած «քաջությունն ու տոկունությունը» այն առանցքային արժեքներն են, որոնք թույլ են տվել մեզ պահպանել մեր լեզուն, մշակույթն ու ազգային դիմագիծը պատմական ամենաամպամած էջերում : ...