Արձախի քաղաքական ինքնակազմակերպումը 1917–1918 թվականներին.
Պետական կառավարման նախադրյալները և տարածաշրջանային նոր իրողությունները 1917 թ. Փետրվարյան հեղափոխությունը և դրան հաջորդած քաղաքական ցնցումները վճռորոշ ազդեցություն ունեցան Հարավային Կովկասի ժողովուրդների, այդ թվում՝ Հայկական լեռնաշխարհի արևելյան հատվածում՝ Արձախում բնակվող հայ բնակչության հասարակական-քաղաքական կյանքի վրա։ ( «Հարավային Կովկաս» տերմինը, փոխարինելով ռուսական «Անդրկովկաս» եզրույթին, պահպանեց տարածաշրջանի վարչաքաղաքական մասնատումը և նպաստեց Հայկական լեռնաշխարհի՝ որպես միասնական պատմաաշխարհագրական միավորի, մարգինալացմանը։ Այդ գործընթացը հատկապես նշանակալի էր այն իրողության համատեքստում, երբ Հայկական լեռնաշխարհի արևմտյան հատվածներում հայ բնակչության զանգվածային բնաջնջումից հետո պատմաաշխարհագրական հիշողությունը ենթարկվում էր վերաիմաստավորման։ — Ա.Հ.) Կայսերական վարչակարգի փլուզումը հանգեցրեց իշխանության նախկին համակարգի կազմալուծմանը, իսկ կենտրոնական իշխանության թուլացումը տեղական բնակչությանը կանգնեցրեց ինքնակազմակերպման, կառավարման և սեփական անվտանգության ապա...