Երեք դար տևող համագործակցության և հակասության պատմությունը
Հայ-ռուսական հարաբերություններ ը դիտարկելիս սովորաբար հանդիպում ենք երկու ծայրահեղ գնահատականների։ «Աբովյանական տեսակետի» համաձայն՝ Ռուսաստանը եղել է հայ ժողովրդի փրկիչն ու բնական դաշնակիցը։ Ազգայնական տեսակետի համաձայն՝ Ռուսաստանի բոլոր վարչակարգերը մշտապես վարել են հակահայկական քաղաքականություն։ Ս ակայն, պ ատմություն ն ավելի բարդ է, քան քաղաքական կարգա-խոսները։ Վերջին երեք դարերի իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ խնդրի էությունը ոչ թե «սիրո» կամ «ատելության» մեջ է, այլ երկու ազգերի ռազմավարական նպատակների միջև գոյացած հակասության։ Ռուսաստանի համար Հ յսրկ ովկասը եղել է անվտանգության, ազդեցության և աշխարհաքաղաքական վերահսկողության գոտի։ Հայ Ազգ ի համար Հայկական լեռնաշխարհն եղել է Ա զգ ի հարատևմ ան, անվտանգության և պետականության վերականգնման տարածք։ Երբ այս երկու նպատակները համընկել են, ձևավորվել է համագոր-ծակցություն։ Երբ դրանք սկսել են հակասել միմյանց, առաջացել են ճգնաժամեր։ Հայկական ակնկալիքը 18-րդ դարում, ե...