ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

    Նախաբան Պատմության ուսումնասիրության մեջ քարտեզագրական սկզբնաղբյուրներն ունեն անփոխարինելի արժեք։ Ի տարբերություն ուշ շրջանում խմբագրված կամ քաղաքական նպատակահարմարությամբ գրված պատմական դասագրքերի՝ հնատիպ քարտեզներն արտացոլում են տվյալ դարաշրջանի անմիջական աշխարհագրական ընկալումներն ու իրողությունները։ Բրիտանացի հայտնի քարտեզագիր Հերման Մոլլի (Herman Moll) 18-րդ դարի սկզբի (մասնավորապես՝ 1712 թ․) աշխատանքների վերլուծությունը թույլ է տալիս նորովի դիտարկել Մերձավոր Արևելքի և Հայկական լեռնաշխարհի պատմա-քաղաքական պատկերը։ 1. Քարտեզագրական տվյալների վերծանում և աշխարհագրական ընդգրկում Հերման Մոլլի քարտեզների համադիր ուսումնասիրությունը բացահայտում է տարածաշրջանի բնականոն պատկերը. Ջրային տարածքներ. MER NOIRE / PONT EUXIN — Սև ծով (Պոնտոս Եվքսինյան) ։ MER DE KILAN al. MER CASPIENE — Կասպից ծով (Կիլանի ծով) ։ MEDITERRANEE — Միջերկրական ծով ։ Տարածքներ և քաղաքական միավորներ.         ARMENIE (Armenia). Քարտեզի կենտրոնական հատվածում որպես ընդարձ...

      Հրեշտա՞կ, թե՞ հրեշթագ ․ ա յս   գիտահանրամատչելի՝ խորհրդավոր հարցադրումներով, հին կրոնների համեմատությամբ առաջադրվում  է մի վարկած -դիտարկում , ո րն ընդունված չէ արդի ստուգաբանությ ա ն կամ կրոնական ուսմունք ների կողմից ։ Դ արերի ընթացքում « հրեշտակ » բառն անցել է լեզուների ու հավատքների միջով։ Այն մի տեղ նշանակում է լուր բերող, մյուսում՝ երկնային պատգամաբեր։ Բայց եթե այդ բառի հնչյունը մի փոքր փոխվի, կարո՞ղ է փոխվել նաև այ դ էակի կերպարը ։ Հայերենում « հրեշտակ » բառը սովորաբար առաջ է բերում մաքրության, անմեղության ու սրբության պատկեր։ Հրեշտակը բարու կողմնակից է, աստվածային պատգամի կրող։ Իսկ եթե գոյություն ունի հնչյունով մոտ մեկ այլ ձև՝ « հրեշթագ », որը կապված է ոչ թե լուսավորության, այլ խավարի ու չար ուժերի հետ։ Կարո՞ղ են այդ երկու անունները պահպանել հին աշխարհայացքի հակադիր պատկերներ՝ մեկը՝ բարու երկնային բանբերը, մյուսը՝ չար ուժերի երկնային ներկայացուցիչը։      Այս հարցը դեռ չունի հաստատված գիտական պատասխան։ Բայց հենց այդ պատճառո...