ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

  «The Times»-ի թղթակցի նախազգուշացումը․ Ադանայից մինչև մերօրյա Արձախ՝ պատմության դասերը և միջազգային իրավունքի պարտականությունը     1909 թվականի Ադանայի հայկական կոտորածների մասին մարդկությունը տեղեկացավ ոչ միայն փրկվածների վկայություններից, այլև միջազգային մամուլի ներկայացուցիչների շնորհիվ։ Այդ վկաներից ամենահեղինակավորներից մեկը լոնդոնյան «The Times» թերթի ռազմական թղթակից Զաքեուս Չարլզ Դաքեթ Ֆերրիմանն էր, որը սեփական աչքերով տեսավ կատարվածը և հետագայում իր «Երիտթուրքերը և Ասիական Թուրքիայի Ադանա քաղաքի 1909 թ. աղետի ճշմարտությունը» (1913) գրքում մանրամասն ներկայացրեց հայկական բնակչության դեմ իրականացված բռնությունները։  Նրա նկարագրությունները մինչ օրս ցնցում են ընթերցողին։ Նա պատմում է այրված հայկական թաղամասերի, եկեղեցիներում փակված ու կենդանի այրված մարդկանց, գետերով հոսող դիակների, ինչպես նաև այն մասին, որ բռնություններին մասնակցում էին ոչ միայն անկազմակերպ խմբեր, այլև կանոնավոր զինված ստորաբաժանումներ։ Ֆերրիմանը այդ ողբերգությունը բնութագրում էր որպես «Ho...

( Ինչո՞վ է XXI դարի նոր սպառնալիքը տարբերվում տեղեկատվական պատերազմից )   Աշխարհում պատերազմներն այլևս միայն զենքով չեն մղվում։ Եթե XX դարում հիմ-նական մարտը ընթանում էր ռազմաճակա-տում, ապա XXI դարում գլխավոր մարտա-դաշտը՝ մարդու գիտակցությունն է։ Տարիներ շարունակ ընդունված էր խոսել տեղեկատվական պատերազմի մասին, սակայն վերջին տարիներին ռազմական տեսաբաններն ավելի հաճախ օգտագործում են մեկ այլ եզրույթ՝ ճանաչողական պատերազմ (Cognitive Warfare)։ Թեև երկու երևույթներն էլ ազդում են մարդու մտածո-ղության վրա, նրանց նպատակներն ու գործելակերպը էապես տարբերվում են։                     Տեղեկատվական պատերազմի նպատակը Տեղեկատվական պատերազմով հակառակորդը ձգտում է վերահսկել այն   տեղեկությունները, որոնք ստանում է պոտենցիալ թշնամի պետության մարդը։ Դրա հիմնական խնդիրներն են. ստեղծել վախ և անորոշություն, խորացնել հուսահատությունը, թուլացնել դիմադրության կամքը, մարդկանց մղել սխալ որոշումների։ Այս պատերազմում հաղթանակը ձեռք է բե...

(Իրավական հիմնավորումներ և պատմության դասերը): 1990–1995 թվականներին ՀՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր Մեխակ Գաբրիելյանը վերջերս  Step1.am -ին   տված հարցազրույցում ընդգծեց մի միտք, որը շարունակում է մնալ հայկական քաղաքական ու իրավական քննարկումների առանցքում. Արձախի հարցը իրավաբանորեն փակված չէ ։ Այս պնդումը շատերի կողմից ընկալվում է որպես քաղաքական հայտարարություն։ Սակայն միջազգային իրավունքի պատմությունը ցույց է տալիս, որ տարածքային հակամարտությունների վերջնական կարգավիճակը որոշվում է ոչ միայն ռազմական իրադարձություններով, այլև իրավական գործընթացներով, միջազգային համաձայնություններով և պատմական շարունակականությամբ։ Իրավունքը տարբերակում է փաստացի վերահսկողությունն ու իրավական կարգավիճակը Միջազգային իրավունքում ընդունված է տարբերակել փաստացի վերահսկողությունը (de facto) և իրավական կարգավիճակը (de jure) ։ Պատմությունը բազմիցս ապացուցել է, որ որևէ տարածքի նկատմամբ վերահսկողության կորուստը ինքնին չի նշանակում տվյալ ժողովրդի իրավունքների վերջնական վերացում։Եվ բնիկ արձախ...

 Հաճախ մեծ հայտնագործությունները սկսվում են մի փոքրիկ դիտարկումից։ Հենց այդպիսի հետաքրքիր հարցադրում է վերջերս ներկայացրել հրապարակախոս Ալբերտ Միքայելյանը , ուշադրություն հրավիրելով այն հանգամանքի վրա, թե ինչպես է Չինաստանում գրվում և արտասանվում Հայաստանի անունը։ Ըստ գիտնականի վկայության, Հայաստանը չինարենում գրվում է հետևյալ չորս հիերոգլիֆներով.                           亞美尼亞 և արտասանվում է մոտավորապես  «Յամեյնիյա» ( Yàměiníyà ) ։  Դիտարկելով  յուրաքանչյուր հիերոգլիֆ  առանձին,  Ալբերտ Միքայելյանը  ստանում է հետա-քըրքրական մի պատկեր. 亞 (Yà) – Ասիա, 美 (Měi) – գեղեցիկ, 尼 (Ní) – միանձնուհի, կրոնական կին, 亞 (Yà) – Ասիա։  Ինձ հետաքրքրեց գիտնականի առաջին հայացքից ստացած  անսովոր  պատկերը՝ «Ասիա – գեղեցիկ – միանձնուհի – Ասիա» ։  ի՞նչ է ասում լեզվաբանությունը Ժամանակակից չինագիտության համաձայն, երկրների անվանումների մեծ մասը չինարենում փոխանցվում է նախևառաջ հնչյունակա...

  1918 թ.ը հայ ժողովրդի պատմության ամենածանր շրջադարձային հանգրվաններից մեկն էր։ Մի կողմից ստեղծվեց Հայաստանի 1-ին Հանրապետությունը, որը ժառանգել էր պատերազմից քայքայված երկիր, հարյուր հազարավոր գաղթականներ, համաճարակներ, սով և ռազմական անբարենպաստ իրավիճակ։ Մյուս կողմից շարունակվում է ազգային-ազատագրական պայքարը՝ հենված այն համոզման վրա, որ հայ ազգի հիմնարար իրավունքները չեն կարող սահմանափակվել միայն Երևանի շուրջ ձևավորված փոքր պետական միավորով։ Հենց այս պայմաններում էլ ի հայտ եկավ երկու տարբեր քաղաքական և ռազմավարական ուղղություն։ Առաջին ուղղությունը ներկայացնում էր Հայաստանի 1-ին   Հանրապետու-թյան կառավարությունը՝ Հովհաննես Քաջազնունու, Ալեքսանդր Խատիսյանի և նրանց համախոհների գլխավորությամբ։ Նրանց առաջնային նպատակը, առանց ողջ ազգի ներուժի մոբիլիզացման,   փոքր, բայց գոյատևող հայկական պետության պահպանումն էր՝ միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտական հնարավորությունների շրջանակում։   Երկրորդ ուղղության խորհրդանիշը դարձավ գեներալ-մայոր Անդրանիկ Թորոսի...

  Ազգի բարոյական ուժը չափվում է ոչ միայն նրա բանակի հզորությամբ, տնտեսության զարգացմամբ կամ պետական կառույցների արդյունավետությամբ։ Այն առաջին հերթին երևում է նրանում, թե ինչպես է այդ ժողովուրդը վերաբերվում իր հերոսներին և նրանց ընտանիքներին։ Իրանի ռազմական և քաղաքական պատմության մեջ հաճախ կարելի է տեսնել պատկերներ, որտեղ երկրի բարձրաստիճան ղեկավարներն ու զինվորականները խոնարհվում են հայրենիքի համար զոհվածների ընտանիքների առաջ։ Այդպիսի խորհրդանշական կադրերից մեկում Իրանի Իսլամական հեղափոխու-թյան պահապանների կորպուսի հատուկ նշանակու-թյան ուժերի հրամանատար,  գեներալ-մայոր Ղասեմ Սուլեյմանի ն խոնարհվում է մի կնոջ առաջ՝ ընդգծե-լով, որ Հայրենիքի համար կյանք տված մարդու ըն-տանիքի նկատմամբ հարգանքը պետական արժեք է։ Այդպիսի վերաբերմունքը հանրությանը փոխանցում է մի պարզ ուղերձ. պետությունը չի մոռանում նրանց, ովքեր իրենց կյանքը նվիրաբերել են Հայրենիքի պաշտպանության համար ։                                ...