ՎԵՐԱԶԱՐԹՈՆՔ ԿԱ՞
Մարդը կարող է կառուցել քաղաքներ, ստեղծել պետություններ, գրել օրենքներ, կուտակել հարստություններ և զարգացնել տեխնոլոգիաներ, սակայն եթե կորցնում է ինքն իրեն, ապա այդ ամենը չի կարող նրան երջանկություն, ազատություն և արժանապատվություն պարգևել։
Ավելի քան երկու հազար տարի առաջ Կոնֆուցիոսը սովորեցնում էր, որ հանրության կարգավորումը սկսվում է մարդու ինքնակարգավորումից։ Նա ընդգծում էր, որ նախ մարդը պետք է կարողանա ղեկավարել ինքն իրեն, հետո միայն ընտանիքը, պետությունը և աշխարհը։ Այս պարզ ճշմարտությունը մինչ այսօր չի կորցրել իր նշանակությունը։
Այսօր շատերն են ցանկանում փոխել աշխարհը, փոխել իշխանություններին, փոխել հասարակությունը։ Սակայն շատ քչերն են իրենց հարց տալիս.
— Իսկ կարո՞ղ եմ ղեկավարել ինքս ինձ։
Կարո՞ղ եմ հաղթահարել իմ վախերը։
Կարո՞ղ եմ հաղթահարել իմ ծուլությունը։
Կարո՞ղ եմ հաղթահարել իմ զայրույթը, ագահությունը և նախանձը։
Եթե մարդը չի կարողանում կառավարել սեփական ներաշխարհը, ապա արտաքին իշխանությունը հազվադեպ է բերում իրական փոփոխություն։
Չինացի մեծ իմաստասեր Լաո Ցզին ասում էր.
«Ուրիշներին հաղթողը ուժեղ է, իսկ ինքն իրեն հաղթողը՝ հզոր»։
Այս խոսքերը հնչում են նույնքան արդիական այսօր, որքան հազարամյակներ առաջ։ Որովհետև մարդկության ամենածանր պայքարները հաճախ տեղի են ունենում ոչ թե ռազմի դաշտերում, այլ մարդու հոգում և գիտակցության մեջ։
Նույն գաղափարն էր ուսուցանում նաև Բուդդան։ Նա հիշեցնում էր, որ մարդն ինքն է իր կյանքի գլխավոր պատասխանատուն։ Մարդուն գերող ամենաուժեղ շղթաները արտաքին չեն։ Դրանք ծնվում են մտքում, սովորություններում և կեղծ պատկերացումներում։
Այդ պատճառով իրական ազատությունը սկսվում է ոչ թե այն ժամանակ, երբ մարդը ազատվում է արտաքին սահմանափակումներից, այլ այն ժամանակ, երբ ազատվում է ներքին ստրկությունից։
Այս ճշմարտությունը խորթ չէ նաև հայկական մտածողությանը։
Հայ մեծ փիլիսոփա Դավիթ Անհաղթը մարդու գլխավոր արժանիքը համարում էր բանականությունը։ Նրա ուսմունքի հիմքում ընկած էր այն գաղափարը, որ ինքնաճանաչող մարդն է կարողանում ճանաչել աշխարհը և պատասխանատվությամբ կերտել իր կյանքը։
Իսկապես, մարդը պարզապես անուն չէ։
Պարզապես անձնագիր չէ։
Պարզապես հաշվեհամար չէ։
Պարզապես գրանցման համար չէ։
Դրանք անհրաժեշտ գործիքներ են, սակայն մարդու էությունը դրանցից անհամեմատ մեծ է։
Ոչ մի փաստաթուղթ չի կարող չափել խիղճը։
Ոչ մի օրենք չի կարող հաշվարկել սիրո արժեքը։
Ոչ մի համակարգ չի կարող գնահատել զոհողության գինը։
Ոչ մի վիճակագրություն չի կարող ամբողջությամբ նկարագրել մարդու հոգին։
Այդ պատճառով հասարակության առողջությունը չափվում է ոչ միայն տնտեսությամբ, ոչ միայն տեխնոլոգիաներով, ոչ միայն պետական կառույցներով։
Այն չափվում է մեկ կարևոր չափանիշով.
Արդյո՞ք այդ հասարակության մեջ մարդը շարունակում է մնալ մարդ։
Զարթոնքը սկսվում է հենց այս հարցից։
Այն սկսվում է այն պահին, երբ մարդը դադարում է իրեն տեսնել որպես համար։
Երբ հիշում է իր արժանապատվությունը։
Իր պատասխանատվությունը։
Իր խիղճը։
Իր ստեղծագործ ուժը։
Երբ նա հասկանում է, որ աշխարհի ապագան սկսվում է իր սեփական որոշումներից։
Եվ որքան շատ մարդիկ են կատարում այդ ներքին արթնացումը, այնքան ուժեղ է դառնում ժողովուրդը, այնքան առողջ է դառնում պետությունը, այնքան կենսունակ է դառնում քաղաքակրթությունը։
Ուստի, եթե ցանկանում ենք փոխել մեր կյանքը, մեր հասարակությունը և մեր հայրենիքը, առաջին քայլը միշտ նույնն է.
Զարթոնք։
Զարթոնք սեփական խղճի առաջ։
Զարթոնք սեփական պատասխանատվության առաջ։
Զարթոնք սեփական առաքելության առաջ։
Քանզի ժողովրդի վերածնունդը սկսվում է այն պահին, երբ արթնանում է մարդը։
Комментарии
Отправить комментарий