Կրավորական սպասե՞լ, թե՞...
Սակայն մարդկության հոգևոր փորձը հուշում է, որ այն, ինչ մարդը սպասում է տեսնել դրսից, հաճախ սկսվում է ներսից։
Մեր ժողովրդի հոգևոր հիշողությունը հազարամյակների խորքից մեզ փոխանցում է մի կարևոր ճշմարտություն։ Նախնյաց աշխարհընկալումը՝ որը ձևավորվել է հազարավոր տարիների ընթացքում, մարդուն դիտում էր որպես տիեզերքի կենդանի մասնիկ, որպես բնության և նախնիների շարունակություն։ Այդ համակարգը ոչ միայն հավատք էր, այլ նաև գոյության ձև։ Մարդը պատասխանատու էր իր տոհմի, իր հողի և իր ներաշխարհի նկատմամբ։
Ժամանակի ընթացքում ձևավորված համաշխարհային կրոնները փորձեցին նոր ձևով բացատրել մարդու և Սուրբ Սրբոց Արարչի հարաբերությունը։ Դրանք բերեցին կարևոր բարոյական և հոգևոր ուսմունքներ, սակայն հաճախ ուղեկցվեցին մի վտանգավոր զգացումով՝ սպասելու, որ փրկությունը պիտի գա արտաքին ուժից։
Չինացի իմաստասեր Կոնֆուցիոսն ասում էր, որ հասարակությունը կայուն է միայն այն ժամանակ, երբ մարդը հիշում է իր նախնիներին և պահպանում է նրանց թողած կարգը։ Նա կարծում էր, որ արմատից կտրված ծառը չի կարող երկար ապրել։
Լաո Ցզին սովորեցնում էր, որ տիեզերքի օրենքը գործում է բնական հոսքով, և մարդը պիտի վերադառնա իր իսկական բնությանը՝ ոչ թե պայքարելով դրա դեմ, այլ ներդաշնակվելով դրա հետ։
Բուդդան խոսում էր մարդու ներսում եղած մոլորության մասին՝ նշելով, որ մարդը տառապում է, որովհետև չի ճանաչում իր իսկական էությունը։ Նրա ուսմունքում ազատագրումը սկսվում է ինքնաճանաչումից։
Հայ միջնադարյան մեծ մտածող Դավիթ Անհաղթը գրում էր, որ ինքնաճանաչումը գիտության և իմաստության հիմքն է։ Մարդը չի կարող ճանաչել աշխարհը, եթե չի ճանաչում իրեն։
Պլատոնն իր հայտնի այլաբանությամբ նկարագրում էր մարդկանց, ովքեր ապրում են քարանձավում և իրականության փոխարեն տեսնում են ստվերներ։ Նա ասում էր, որ ճշմարտությունը տեսնելու համար մարդը պիտի համարձակվի դուրս գալ այդ ստվերներից՝ նույնիսկ եթե լույսը սկզբում ցավեցնում է աչքերը։
Այս բոլոր ուսմունքները, տարբեր ժամանակներում և մշակույթներում, կարծես խոսում են նույն բանի մասին՝ զարթոնքը սկսվում է ներսից։
Իր բոլոր թերություններով հանդերձ՝ քրիստոնեական ավանդույթում ևս կա մի խոր միտք, որը հաճախ մնում է անտեսված։ Բիբլիան հիշեցնում է, որ մարդն ինքն է Աստծո տաճարը։ Այս միտքը ցույց է տալիս, որ արաչական ներկայությունը երկնքում փնտրելուց առաջ, նախ պետք է այն որոնել մարդու ներսում։
Ըստ հատանոզական դավանանքի, երբ մարդը միայն սպասում է արտաքին փրկչի, նա կորցնում է իր ներքին պատասխանատվության զգացումը։ Սակայն երբ նա սկսում է վերականգնել իր ներքին հոգևոր աշխարհը, նրա ներսում սկսում է ծնվել այն ուժը, որը տարբեր ավանդույթներում կոչվել է փրկություն, լուսավորում կամ զարթոնք։
Մեր ժողովրդի նախնյաց հավատամքը հազարամյակների ընթացքում ձևավորել է մարդու և տիեզերքի փոխադարձ պատասխանատվության գաղափարը։ Այդ հիշողությունը շարունակում է ապրել մարդկանց մեջ՝ երբեմն անգիտակցաբար, երբեմն՝ որպես որոնում։
Ուստի նախնյաց հավատքի նկատմամբ հետաքրքրությունը չպետք է դիտվի որպես վերադարձ անցյալին կամ որպես հակադրություն այլ հավատքների։ Դա կարող է լինել հիշողության վերադարձ, ինքնության վերագտնում և հոգևոր ամբողջականության որոնում։
Գուցե Մեսիայի և Մահդիի սպասումը նույնպես ունի խորհրդանշական իմաստ։ Գուցե այդ սպասումը հիշեցնում է, որ մարդը պետք է պատրաստ լինի փոփոխու-թյան։ Բայց իրական փոփոխությունը սկսվում է այն պահին, երբ մարդը վերա-կենդանացնում է իր ներսում «երկնային արքայությունը»՝ բարոյականությունը, պատասխանատվությունը, ներքին հավասարակշռությունը և կապը իր ակունքների հետ։
Երբ մարդը վերագտնում է իր արմատները և իր ներաշխարհի լույսը, նա դադարում է լինել միայն սպասող։ Նա դառնում է ստեղծող։ Եվ գուցե հենց այդ ճանապարհն է տանում դեպի այն ամբողջականությունը, որի մասին խոսել են աշխարհի բոլոր մեծ ուսուցիչները։
Комментарии
Отправить комментарий