Արձախյան հարցի ռազմավարական գնահատական և պանթուրքիզմի մարտահրավերը Հայաստանի համար

 

   

    Արձախի շուրջ տասնամյակներով շարունակվող հակամարտությունը չի կարելի դիտարկել միայն որպես տեղային տարածքային վեճ․ այն հանդիսանում է պանթուրքիստական լայնածավալ ծրագրի բաղադրիչ, որի նպատակն է ձևավորել Անկարա–Բաքու միասնական աշխարհաքաղաքական գիծը՝ Հարավային Կովկասում հայկական պետականության և հայկական գործոնի ամբողջական չեզոքացմամբ։ Այս գործընթացը ուղեկցվում է ոչ միայն Ադրբեջանի ագրեսիվ քաղաքականությամբ, այլև Թուրքիայի հետևողական ռազմավարությամբ՝ խթանելով թուրքական աշխարհաքաղաքական նախագծեր Կենտրոնական Ասիայից մինչև Միջին Արևելք։

Պանթուրքիզմի աշխարհաքաղաքական դրսևորումները և Հայաստանի մարտահրավերները

Պանթուրքիզմի հիմնական ռազմավարական նպատակն է միավորել բոլոր թյուրքալեզու ժողովուրդներին մեկ աշխարհաքաղաքական համակարգում, ինչը ենթադրում է Հայաստանի՝ որպես տարածաշրջանային ինքնիշխան դերակատարի վերացումը։ Այս ռազմավարության գործնական հետևանքներն են՝

• Հայաստանի շուրջ ստեղծվող թյուրքական աշխարհաքաղաքական ճնշում,

• Արձախի բռնի տեղահանումը և ադրբեջանական օկուպացիան,

• տեղեկատվական և հոգեբանական պատերազմը հայության դեմ։

  Ռուսաստանում գործող պանթուրքական կազմակերպությունների հակահայ գործունեությունը

Անտեսանելի և հաճախ չգնահատված վտանգներից է Ռուսաստանում գործող պանթուրքիստական կառույցների ազդեցությունը, որոնք ներգրավված են հակահայ քարոզչության և լոբբիստական գործունեության մեջ։ Այս կառույցները հաճախ հանդես են գալիս որպես «մշակութային» կամ «գաղթօժանդակ» միություններ, սակայն իրականում նպաստում են թուրքական ազդեցության խորացմանը և հայկական շահերի հակազդմանը։

• Ռուսական հանրային և քաղաքական որոշ շրջանակներում ադրբեջանական ու թուրքական լոբբին ակտիվորեն գործում է՝ փորձելով խեղաթյուրել պատմական իրողությունները և ներկայացնել Հայաստանը որպես «խանգարող տարր»։

• Ռուսաստանի որոշ քաղաքներում թուրքական ֆինանսավորմամբ ձևավորվում են երիտասարդական և կրոնական խմբեր, որոնք պրոպագանդում են պանթուրքիստական գաղափարներ։

• Այս գործողությունները ուղեկցվում են հայկական համայնքի նկատմամբ բաց կամ թաքնված ճնշման մեխանիզմներով՝ տեղեկատվական դաշտում, երբեմն էլ սոցիալական միջավայրում։

Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի Արձախի հանձնաժողովը կոչ է անում առողջ մտավորականությանը միավորել գիտելիքները՝ ռազմավարական անելիքները հստակեցնելու համար:

 Երբ վտանգված է Երևանյան պետականության ապագան, ապա աշխարհասփյուռ հայությունը պետք է մշակի համապարփակ պատասխան՝ հիմնված միջազգային իրավունքի, ռազմաքաղաքական և տեղեկատվական դաշտերի համադրման վրա։ Կարևոր քայլերն են՝

1. Միջազգային իրավաքաղաքական ճակատում.

   • Պահանջատիրության նոր, փաստաթղթավորված ռազմավարություն, որը կհիմնավորվի Արձախի բնակչության ինքնորոշման իրավունքի և բռնի տեղահանման փաստերի վրա։

   • Ռուսաստանի և այլ երկրների հետ երկխոսության մեջ բարձրացնել պանթուրքական լոբբինգի վտանգների հարցը՝ որպես տարածաշրջանային կայունությանը սպառնացող գործոն։

2. Տեղեկատվական և հոգեբանական հակազդում.

   • Մշակել և տարածել հավաստի վերլուծություններ ռուսական և միջազգային հարթակներում՝ բացահայտելով պանթուրքիզմի իրական նպատակները։

   • Ստեղծել մեդիա և հետազոտական կենտրոններ, որոնք համակարգված կհետևեն պանթուրքական գործունեությանը և կներկայացնեն հակահայ ուղղվածության փաստերը։

3. Ազգային անվտանգության նոր ռազմավարություն.

   • Բազմաշերտ պաշտպանական համակարգ՝ ոչ միայն ռազմական, այլև դիվանագիտական և տնտեսական բաղադրիչներով։

   • Տարածաշրջանային բազմավեկտոր դաշնակցային քաղաքականություն՝ ընդգրկելով Իրանին, Հնդկաստանին, Չինաստանին և այլ ուժային կենտրոններին։

Եզրակացություն

Ադրբեջանական զավթիչներից Արձախի ազատագրման հարցը Հայաստանի գոյության հարցն է, որպեսզի թշնամուն ապացուցենք , որ Հայաստանյան հանրությունը հւվանդ չէ։ Ադրբեջանի և Թուրքիայի գործողությունները, ինչպես նաև Ռուսաստանում պանթուրքական լոբբիների ակտիվացումը, հստակ ցույց են տալիս, որ խնդիրը դուրս է միայն Արձախի տարածքային սահմաններից։ Անհրաժեշտ է միասնական, համակարգված և երկարաժամկետ ռազմավարություն՝ հիմնված ազգային շահերի պաշտպանությանը, միջազգային իրավունքի գործիքակազմի կիրառմանը և պանթուրքիզմի գաղափարախոսական ու կազմակերպչական հենքի դեմ հետևողական պայքարին։