ԱՐՁԱԽԻ ՇՈՇ ԳՅՈՒՂԸ

 

  Շոշ կամ Շոշու շենը գտնվըմ ա Շուշի քաղաքան բդա արևելահարավ, հազիվ 4 , 24 կմ հըռէ մի պեցուր լանջի յիրա։ Շենին մի օրիշ անըմ էլ օնէ . «Թափանգրադ»։ Արցախեն լոխ շեներին մաչին մենակ շոշեցիք ըն  թափանը շատ մաքուր բիջյարըմ , տրա հետե էլ շենին ղաթըմը ասում ըն Թափանագրադ։ Համարյա  4.5 հազար տարէ առաջ ա տիրվալ Շոշ շենին հիմքերը : 

Շենի Հյուսիսային ղոլին ծիքվըմ ա մի խոր ծոր, որի մեջավը հոսում ա մի կուճի վտակ ու թափվըմ ա Գարգարի գետի Շուշինկա վտակեն մաջը: Շոշ շենը շաը ընդարձակ տեղ է փոնըմ և ուրան անան հյուսիս գտնվող համարյա ­լոխ շիներքան միակ ճանապարհն ա բիդա Շուշի քաղաքը։ Շինըմաջըմը  մի էրկու կամարների յիրա հըստատված եկղցի յա  շին­ված 1655 թվին։ Բնակիչների շատ խրեգ մասն ա բնիկ, որովհետև քոչյալըն Շուշի քաղաք: Շատերին Սոթից յեկած իշխան Պաղին ա  պերալ ուրան նհետ և բնակեցրալ

ստեղ, մի քանի գեըդաստան էլ Ջրաբերդան ըն յեկալ։ 19-րդ դարեն 20-ական թվականներին, շենըմը իլալ ա 150 ծուխ: Պարապըմ ըն վըղագործավ, որովհետև հողը լավն ա, բայց անջրդի յա: Շինըմաջըմը  մի շատ մեծ և զաշյանգ մետաքսի գործարան կա, վեր գուրծատեղ ա իլալ շենին  կնանոցը մինգել ըխճըկորանց հետէ։

Շոշ շենին յիրա զգացվըմ ա Շուշի քըղաքեն ազդեցությունը։ Տներեն մըծ մասըն արդեն ղարադամի վիճական փոխվալըն և տառալ սյաքսյաք  էրկու հըրկանէ բնակարաննէ։ Շենըմը մի քանի դյուքան  և նույնիսկ մի քարվանսարայ կա։

Շոշ շենին դիմացը, բիդաի հյուսիս, ծորակեն էմին ընգյունի մի պեցուր տեղ  կա՝ յիրան մի ավերակ դարձած եղցի: Եղցուն արևմտյան պըտըրհանեն մաչին մի խաչքարի յիրա ստի մի  կիր ընք կարդըմ .
             -«թվ. ՋԷ (1458) ես Ղոշ սարկավագ կույըցրեցէ խաչս Ազիզա մաւր իմ»:
  Ե­ղեցուն շուրջը մի մըծ հինգիստարան կա. տրա հինգիստքըրերեն յիրա շատ հետաքրքիր  պատկերնէ յա քաշած։ընէ Շըղասարը, Ուքին, Օրիցը, Սոփին, Սալը, Քարը, Պրպտանը: Շենըմը մի քանի մըծ թթի բաղեր կան` Բադունց, Շիլաքար, Քաչալ Բաբունց, Դեր Միքելանց, Յարամիշանց և այլն։ Անհիշելի ժամանակներըմը շենին կողքեն էլի շինիտեղեր ըն իլալ. Բդուռուն, Սվածորը, Ծվատեղը, Ճաք քարը, Կարմիր քարը։

Շոշեն բնակիչները հպարտանըմ ըն  Ծախլիկ կամ Ճղացաձորի կըրմընջավը, որը գտնվում է գյուղից 1 կմ արևմուտք` Կարկառ գետի Շուշինկա վտակեն յիրա (17-18 դարեր):