1917թ. «Թուրքահայաստանի մասին» հրովարտակի իրավաքաղաքական նշանակությունը

   

(Հայ-թուրքական կնճռի լուծու՞մ-Ա մաս)

1917թ․ դեկտեմբերի 29-ին Ռուսաստանի Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը ընդունեց «Թուրքահայաստանի մասին» հորվարտակը՝ նախապես Լենինի հրամանով ստեղծելով հատուկ հանձնաժողով, որտեղ ընդգրկված էին ժամանակի համարյա բոլոր քաղաքական հոսանքների ներկայացուցիչները՝

• Իոսիֆ Ստալին, Վառլամ Ավանեսով, Վահան Տերյան, Լուկաշին (Սարգիս Սրապիոնյան)

• Պռոշ Պռոշյան , Պավել Աքսելրոդ և Ստեփան Զորյան (Ռոստոմ)

Մտածված և բազմակողմանի այս կազմը փաստում է, որ հորարտակը  միայն բոլշևիկյան գաղափարախոսություն չէր: Այն հանդիսանում էր համընդհանուր քաղաքական համաձայնություն, որի նպատակն էր ճանաչել հայերի՝

• ազատ ինքնորոշման իրավունքը մինչև լիակատար անկախություն,
  

• հայրենիքում ապրելու և վերադառնալու իրավունքը,

• անվտանգության երաշխիքները,

• ժողովրդավարական հայկական կառավարություն ստեղծելու իրավունքը։

Այս հրովարտակը միջազգային իրավունքի տեսանկյունից հանդիսանում է պատմա-իրավական անշրջելի փաստ, որը հաստատում է Արևմտյան Հայաստանի՝ որպես հայկական պետականության տարածք լինելու իրավական հիմքը։