Բնիկ հայության նկատմամբ համակարգային ոչնչացման քաղաքականությունը ագրեսոր Ադրբեջանի կողմից

   

    
Բաքվի ռասիստական ռեժիմիի կողմից Արձախի նկատմամբ շուրջ 100 տարի իրականացվող ռազմական ագրեսիան չի սահմանափակվում բնիկ հայության տարածքի զավթմամբ։ Այն վերածվել է բնիկ հայության նկատմամբ մշակութային, հոգևոր և քաղաքակրթական ոչնչացման ծրագրավորված քաղաքականության, որի հետևանքներն այսօր արդեն փաստագրված են։

1. Մշակութային ժառանգության զանգվածային օկուպացիա և ոչնչացում

Բաքվի ռեժիմի վերահսկողության տակ է հայտնվել Արձախի բնիկ հայության առնվազն 5658 պատմամշակութային հուշարձան, որոնց թվում՝ 385 եկեղեցի, 60 վանք, հազարավոր խաչքարեր, գերեզմանոցներ, բնակավայրեր, հնագիտական շերտեր։

  Այս հուշարձանների ճակատագիրը ամբողջությամբ կախված է օկուպացիոն վարչակազմի քմահաճույքից։

 Անհատների և Հ/կ-ների կողմից փաստագրված են, որ՝ 

• ամբողջությամբ ոչնչացվել են առնվազն երեք եկեղեցի,

• իրականացվում է սրբավայրերի նպատակային այլափոխում և խեղաթյուրում, այդ թվում՝  Շուշիի Ամենափրկիչ (Ղազանչեցոց) եկեղեցին, Դադիվանքը, Գանձասարը, Ամարասը և այլն։

Այս գործողությունները չունեն ռազմական անհրաժեշտություն և նպատակաուղղված են հայկական ինքնության ջնջմանը։

2. Մշակութային յուրացում և պատմության վերաշարադրում

Միաժամանակ իրականացվում է՝

• հայոց սրբավայրերի և բնակավայրերի թորքականացման քաղաքականություն,

• հայկական հուշարձանների ներկայացում որպես «ալբանական» կամ «անհայտ ծագման» օբյեկտներ,

• պատմական փաստերի վերաշարադրում պետական քարոզչությամբ։

Սա համապատասխանում է մշակութային ցեղասպանության դասական մեթոդաբանությանը, երբ ոչ միայն ֆիզիկապես է ոչնչացվում ժառանգությունը, այլ նաև ջնջվում է դրա հիշողությունը։

3. Ստեփանակերտի և բնակավայրերի քաղաքակրթական ոչնչացում

Արձախի մայրաքաղաք Ստեփանակերտում ամբողջությամբ ոչնչացվել են մոնումենտալ արվեստի բոլոր կոթողները, այդ թվում՝

• ազգային-ազատագրական պայքարի հուշարձաններ,

  

• մշակույթի և ինքնության խորհրդանիշներ։

Ավելին՝

• քանդվել են վեց պատմական թաղամասեր,

• դրանց փոխարեն կառուցվել է ագրեսիան արդարացնող քաղաքական-քարոզչական հուշարձան։

Նույն ոճրագործությունն իրականացվում է Արձախի գրեթե բոլոր բնակավայրերում։

4. Բռնի ժողովրդագրական փոփոխություն

 Բաքվի ռասիստական ռեժիմի կողմից օկուպացված Արձախի տասնյակ բնակավայրերում իրականացվում է բռնի բնակեցում թորք գաղութարարներով, ինչը խախտում է՝

• Ժնևյան կոնվենցիաները,

• օկուպացված տարածքներում բնակչության փոխարինման արգելքը։

 

Սա ոչ միայն պատերազմական հանցագործություն է, այլ նաև երկարաժամկետ էթնիկ ինժեներիայի ծրագիր։

5. ՀՀ իշխանությունների քաղաքական և ինստիտուցիոնալ անգործությունը

Առավել մտահոգիչ է այն, որ՝

• ՀՀ ղեկավարությունը ոչինչ չի ձեռնարկում ագրեսորի սանձարձակությունները զսպելու համար,

• չեն արձանագրվում և համակարգվում Բաքվի ռասիստական ռեժիմի հանցագործությունների փաստերը,

• չեն ստեղծվում պետական տեղեկատվական բազաներ և էլեկտրոնային շտեմարաններ։

Միամտություն կլինի կարծել, թե անհատների կամ հասարակական կազմակերպությունների ջանքերը կարող են ինքնուրույն կասեցնել պետական մակարդակով իրականացվող ռասիստական քաղաքականությունը։ Դրանք կարող են ունենալ միայն մեկ

սահմանափակ արդյունք՝
➡ ոչ պետական մակարդակով փաստերի պահպանություն։

ՀՀ կառավարությունը, գոնե որպես բարի կամքի դրսևորում, պարտավոր է՝

• կոորդինացնել անհատների և ՀԿ-ների գործունեությունը,

• ստեղծել միասնական պետական փաստահավաք և թվայնացված շտեմարան,

• այդ նյութերը ներկայացնել միջազգային ատյաններին։

6. Դրական բացառություն․ միջազգային իրավական պայքար

Անհրաժեշտ է ընդգծել Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Արմենակ Աբրահամյանի կողմից ծավալված հետևողական պայքարը միջազգային հարթակներում։ Սակայն պետք է արձանագրել, որ

• հակառակորդի գործողությունները լիարժեքորեն աջակցվում են Ադրբեջանի պետության կողմից,

• մինչդեռ հայկական կողմում այդ պայքարը չունի պետական հենարան։

Միջազգային պրակտիկայի համոզիչ օրինակներ

1. ՅՈւՆԵՍԿՕ – Տիմբուկտու (Մալի)
   ՄԱԿ-ի միջազգային քրեական դատարանը (ICC) դատապարտեց Ահմադ ալ-Ֆաքի ալ-Մահդիին՝ սրբավայրերի ոչնչացման համար՝ ճանաչելով դա պատերազմական հանցագործություն։

2. ICJ – Բոսնիա ընդդեմ Սերբիայի գործ
   Դատարանը մշակութային և կրոնական օբյեկտների ոչնչացումը դիտարկեց որպես ցեղասպան մտադրության ապացուցման կարևոր տարր։

3. Եվրոպական դատարան – Կիպրոսի գործերը Թուրքիայի դեմ
   ԵԴՄԻՊ-ը հաստատեց, որ օկուպացված տարածքներում մշակութային ժառանգության ոչնչացումը և բնակչության փոխարինումը հանդիսանում են միջազգային պարտավորությունների կոպիտ խախտում։

4. Հաագայի 1954թ. կոնվենցիա 

   
   
   
   Պետությունը պարտավոր է պաշտպանել մշակութային ժառանգությունը նույնիսկ պատերազմի պայմաններում։ Ադրբեջանը հանդիսանում է այդ կոնվենցիայի կողմ, սակայն համակարգային կերպով խախտում է այն։

Եզրահանգում

Բաքվի ռասիստական ռեժիմի ագրեսիվ սանձարձակիւթյունները» իրականում հիմնված են՝

• բնիկ հայության մշակութային և քաղաքակրթական ոչնչացման,

• պատմական հիշողության ջնջման,

• և միջազգային իրավունքի բացահայտ ոտնահարման վրա։

Այս քաղաքականությունը չկասեցնելը նշանակում է համաձայնվել մշակութային ցեղասպանության փաստի հետ։