Փոքր պետության գոյատևման հայկական մոդել

 

  Հայաստանի Հանրապետության  գոյության հիմնական հարցը աշխարհաքաղաքական կողմ ընտրելը չէ։ ՀՀ -ի հիմնարար խնդիրը սեփական պետական նպատակի ձևակերպումն է։

Պետությունը փրկվում է ոչ թե արտաքին հովանավոր գտնելով, այլ՝
ինքնարժևորմամբ, ներքին կարողության կառուցմամբ և  վեհ ազգային    նպատակով։

  Անկանխատեսելի հարևաններով շրջապատված ՀՀ-ի նման փոքր պետությունը կարող է գոյատևել, զարգանալ և ազդեցություն ունենալ միայն այն դեպքում, երբ գործում է որպես սուբյեկտ, ոչ թե օբյեկտ։  

I. Պետության գոյության բանաձևը՝ նպատակ, կարողություն, արժանապատվություն

Պետությունը կենսունակ է, եթե ունի. ա/ հստակ ազգային նպատակ, բ/ ինստի-տուցիոնալ կարգապահ կառավարում, գ/ պատմական հիշողություն և ռազմա-վարական տեսլական, դ/ քաղաքական պատասխանատվություն՝ կորցրածը վերականգնելու համար և ե/ կամք՝ տնտեսական, ժողովրդագրական և ռազմական կարողություն կառուցելու համար

Պետությունն առանց նպատակի տարածք է, առանց բնակչության՝ քարտեզ, իսկ առանց կարողության՝ բանտարկյալ։ 

II. Փոքր պետության միջազգային մոդելը՝ ինքնուրույնություն և հաշվարկ

Միջազգային փորձը ցույց է տալիս, որ փոքր պետությունները հաջողում են, երբ.

• չեն դառնում որևէ մեկ բևեռի արբանյակ

• վարում են բազմավեկտոր արտաքին քաղաքականություն

• կառուցում են ուժեղ ներքին հաստատություններ

• դառնում են տնտեսա-ռազմավարական պահանջված գործընկեր

• ունեն սեփական բազմամիլիոն մարդկային, գիտական և տնտեսական ներուժի ստեղծման կարճաժամկետ, միջնաժամկետ և հեռաժամկետ վարդապետություն

Հայաստանի մոդելը պետք է լինի ինքնիշխան, հաշվարկված և ինստիտուցիոնալ ուժի վրա հիմնված։ 

III. Արձախ, Նախիջևան և ազգային վերականգնման տրամաբանությունը

Տարածքային և պատմական իրավունքները վերականգնվում են ոչ թե հռետորաբանությամբ, այլ կարողությամբ։

• առաջիկայում Արձախը վերադարձվելու է միայն ռազմական ուժով, կազմակերպվածությամբ և ժամանակի հաշվարկով

• Նախիջևանի հարցը լուծվում է ժողովրդագրական, քաղաքական և ռազմավարական գործընթացների համադրությամբ

• Ազգային ներուժի վերականգնում և կիրառում հնարավոր է միայն այն դեպքում, երբ պետությունն ունի տնտեսական, ժողովրդագրական և ռազմական ներուժ

 Առանց բազմամիլիոն բնակչության չկա անվտանգ սահման, մարտունակ բանակ և վերականգնվող հայրենիք։ 

   IV. Ժողովրդագրությունը՝ ազգային անվտանգության առանցք

Ժողովրդագրությունը սոցիալական քաղաքականություն չէ։ Այն պետական անվտանգության հիմնական գործոնն է։

Պետության ռազմավարական նպատակն է. 

• բնակչության թվի կայուն աճ

• ներգաղթի խթանում

• երիտասարդ ընտանիքների տնտեսական ապահովում

• աշխատատեղերի զանգվածային ստեղծում մարզերում

• նոր բնակավայրերի հիմնում և ավերվածների վերականգնում

Մարդկային բազմամիլիոն զանգված ունեցող պետությունն է ստեղծում  սահման, բանակ, տնտեսություն և պատմական շարունակականություն։ 

V. Աշխատատեղը՝ պետություն կառուցելու հիմնական տեխնոլոգիա

Աշխատատեղը միայն տնտեսական կատեգորիա չէ։
Այն մարդուն Հայրենիքին կապելու ռազմավարական գործիք է։

Պետության առաջնահերթ խնդիրն է.

• արդյունաբերական աշխատատեղերի զանգվածային ստեղծում

• վերամշակող արդյունաբերության զարգացում

• մարզերում խոշոր արտադրական և գյուղատնտեսական համալիրների հիմնում

• պետական գնումների միջոցով ազգային արտադրողի պաշտպանություն

• ներդրողի իրավական և տնտեսական պաշտպանություն

Սոցիալական քաղաքականության ամենաարդյունավետ ձևը աշխատատեղ ստեղծելն է, ոչ թե նպաստ բաժանելը կամ որ առավել վատթար է գանձարանից պարգևավճարներ շռայլելը։ 

VI. Պետություն՝ որպես արտադրական և ռազմական համակարգ

Հայաստանի գոյատևման մոդելը ենթադրում է.

• պաշտպանված ներքին շուկա

• պետական արդյունաբերական ռազմավարություն

• ռազմարդյունաբերական համալիրի զարգացում

• տեխնոլոգիական ինքնաբավության աստիճանական աճ

• տնտեսական ինքնուրույնություն արտաքին ճնշումների հանդեպ

Առանց արտադրության պետությունը սպառող է, առանց ռազմարդյունաբերության՝ խոցելի, իսկ առանց տնտեսության՝ կախված։ 

VII. Արտաքին քաղաքականություն՝ սառը պրագմատիզմի հիմքով

Հայաստանը պետք է առաջնորդվի ոչ զգացմունքով, այլ հաշվարկով։

Թուրքիայի հետ՝ սառը պրագմատիզմ և ազգային շահի առաջնահերթություն

• ուժի և անվտանգության վրա հիմնված դիրք

• տնտեսական կախվածության բացառում

• իրավական և պատմական դիրքերի պահպանում

• ընտրողական  համագործակցություն՝ առանց ռազմավարական զիջումների

Ռուսաստանի հետ՝ պայմանագրային և շահային հաշվարկ

• կախվածության նվազեցում

• փոխշահավետ համագործակցություն ռազմա-տնտեսական ոլորտներում

• ինքնիշխանության պահպանում

Իրանի հետ՝ տարածաշրջանային և տնտեսական գործընկերություն

• էներգետիկ և տրանսպորտային համագործակցություն

• տարածաշրջանային հավասարակշռման քաղաքականություն
  Հարավ-հյուսիս գերարագ երկաթգծի կառուցում  Բենդեր Աբբասից (Պարսից ծոց) մինչև Նովոռոսիյսկ  (Սև ծով)

Հնդկաստանի հետ՝ ռազմատեխնիկական և տեխնոլոգիական առանցք

• պաշտպանական համագործակցության խորացում

• բարձր տեխնոլոգիաների զարգացում
  օդուժի համատեղ զորավարժությունների անցկացում

ԱՄՆ-ի հետ՝ գործընկերություն առանց ենթակայության

• ներդրումային և տեխնոլոգիական ծրագրեր

• քաղաքական համագործակցություն՝ ինքնիշխան օրակարգով

Հայաստանի արտաքին քաղաքականության սկզբունքն է՝ բազմավեկտորություն ինքնիշխանության հարգմամբ։ 

VIII. Հայաստանը՝ որպես մոդել, ոչ թե խնդրող պետություն

ՀՀ-ն պետք է  նպատակ ունենա  դառնալ.

• տարածաշրջանային տնտեսական խոշոր հանգույց

• տեխնոլոգիական և գիտական կենտրոն

• արտադրական և լոգիստիկ կամուրջ

• քաղաքականապես ինքնուրույն դերակատար

Փոքր պետությունը ուժեղ է, երբ դառնում է պահանջված, ոչ թե խոցելի։ 

IX. Եզրափակիչ  թեզ

Հայաստանի Հանրապետության ապագան որոշվում է ոչ թե արտաքին խոստումներով, այլ՝
իր բնակչության թվով, աշխատող տնտեսությամբ, հզոր ռազմական կարողությամբ և ազգային միաբան կամքով։

Ուժը ստեղծում է անվտանգություն։ Կարողությունը՝ ինքնիշխանություն։ Բազմամիլիոն Ազգըը՝ պետություն։
Նպատակը՝  հարատևում։