Կառավարվո՞ղ լարվածության
Այս ֆոնին ակնհայտ է, որ Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև ձևավորվել է ոչ թե բացահայտ հակադրություն, այլ ազդեցության բաժանման և փոխզսպման յուրահատուկ համակարգ։ Միևնույն ժամանակ տարածաշրջանում ակտիվացել են այլ դերակատարներ՝ ԱՄՆ, Ֆրանսիա, Հնդկաստան, Իրան և Պակիստան, ինչի արդյունքում Հայկական լեռնաշխարհի արևելյան հատվածը վերածվել է բազմաբևեռ մրցակցության հանգույցի։
Պատերազմի իրական հավանականությունը
Չնայած ռազմաշունչ հայտարարություններին և սահմանային լարվածությանը, անհրաժեշտ է արձանագրել կարևոր մի հանգամանք․
Պաշտոնական Բաքուն շահագրգիռ չպիտի լինի լայնածավալ պատերազմով։
Պատճառները բազմաշերտ են․
- Լայն պատերազմը կարող է ապակայունացնել Նախիջևանի դիրքը և այն ավելի խորը ներքաշել Թուրքիայի ազդեցության տակ, ինչը չի բխում Իլհամ Ալիևի երկարաժամկետ շահերից
- Էներգետիկ ենթակառուցվածքները այս անգամ հայտնվելու են հստակ հարվածի տակ
Տարածաշրջանային անկայունությունը կխաթարի նախագծված տնտեսական ծրագրերը
Միևնույն ժամանակ Հայաստանի Հանրապետությունը նույնպես գիտակցում է պատերազմի բարձր գինը։ Արդյունքում ձևավորվում է փոխադարձ զսպման քաղաքականություն, որտեղ կողմերը՝ ուժ կուտակելով, իրականում փորձում են կանխել լայնամասշտաբ բախումը։
Լուսանկարների վերլուծություն
Ներկայացված պատկերները հստակ ցույց են տալիս այս տրամաբանությունը․
- Առաջին պատկերում տեսանելի է ռազմական տեխնիկայի կենտրոնացում և շարժունակ ստորաբաժանումների պատրաստվածություն, ինչը բնորոշ է արագ արձագանքման և հնարավոր սրացման սցենարներին: Դիտորդները հստակ ֆիքսում են ռուսական և ադրբեջանական դրոշներով զինտեխնիկայի հարևանությամբ շարվելը:
- Երկրորդ պատկերում երևում են ինժեներական կառույցներ, ամրացված դիրքեր և պաշտպանական ենթակառուցվածքներ
Եզրահանգումը պարզ է․
- կողմերը պատրաստվում են ոչ թե հարձակման, այլ երկարաժամկետ դիմակայության և փոխզսպման
Այսինքն՝ ռազմական ներկայությունը ծառայում է որպես քաղաքական ճնշման և զսպման գործիք, ոչ թե անմիջական պատերազմի նախապատրաստություն։
Տնտեսական գործոնը՝ որպես հիմնական զսպիչ
Թե Հայաստանի Հանրապետությունը, թե Ադրբեջանը հստակ գիտակցում են մեկ կարևոր իրողություն․
երկարատև լարվածությունը հեռացնում է միջազգային ներդրողներին։
Ժամանակակից աշխարհում ներդրումները գնում են այնտեղ, որտեղ կա կանխատեսելիություն և անվտանգություն։ Հարավային Կովկասում շարունակվող անորոշությունը՝
բարձրացնում է ռիսկերը
- նվազեցնում տնտեսական ակտիվությունը
- սահմանափակում ենթակառուցվածքային ծրագրերը
Այս հանգամանքը դառնում է կարևոր զսպիչ գործոն՝ ավելի ուժեղ, քան նույնիսկ ռազմական հավասարակշռությունը։
Ռազմավարական բախում՝ «միջանցք» , թե «խաղաղության խաչմերուկ»
Տարածաշրջանում բախվում են երկու մոտեցումներ․
Միջանցքային տրամաբանություն
- վերահսկողության հատուկ ռեժիմ
- քաղաքական և ռազմական ճնշման գործիք
- հաղորդուղիների բացում՝ լիարժեք ինքնիշխան վերահսկողությամբ
- տնտեսական փոխկապակցվածության խորացում
- տարածաշրջանի վերափոխում դեպի առևտրային հանգույց
Սա ոչ միայն ենթակառուցվածքային, այլ քաղաքակրթական ընտրություն է։
Ինչ կարող է անել Հայաստանի Հանրապետությունը
Ստեղծված պայմաններում Հայաստանի Հանրապետության համար բացվում է ռազմավարական հնարավորություն, եթե ճիշտ օգտագործվեն առկա գործիքները․
1. Տնտեսական անվտանգություն՝ որպես քաղաքական զենք
Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է ձևավորի վստահելի միջավայր միջազգային ներդրողների համար՝
ապահովելով ճանապարհների և հաղորդուղիների լիարժեք վերահսկողություն
- ստեղծելով իրավական երաշխիքներ
- զարգացնելով տարանցիկ ենթակառուցվածքները
2. «Խաղաղության խաչմերուկ» գաղափարի ակտիվ առաջմղում
Այս գաղափարը պետք է վերածվի ոչ թե հայտարարության, այլ գործնական ծրագրի՝
- կոնկրետ նախագծերով
- միջազգային մասնակցությամբ
- ներդրումային փաթեթներով
3. Բազմակողմ հավասարակշռված քաղաքականություն
Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է շարունակաբար աշխատի տարբեր ուժային կենտրոնների հետ՝
- չդառնալով որևէ մեկի միակ հենարանը
- պահպանելով ռազմավարական ճկունություն
4. Հումանիտար և իրավական օրակարգի ուժեղացում
Ադրբեջանական զավթիչների կողմից Արձախի բռնազավթման հետևանքով տեղահանված բնիկ հայության հարցը կարող է դառնալ միջազգային կարևոր գործոն, եթե Եվրոդատարանում Արևմտյան Հայաստանի հանրապետության նախագահ Արմենակ Աբրահամեանի ջանքերը պսակվեն հաջողությամբ.
- որպես բնիկության իրավունքների պաշտպանության խնդիր
- որպես միջազգային պատասխանատվության հարց
5. Ժամանակի գործոնի օգտագործում
Ներկայիս իրավիճակում ժամանակը աշխատում է այն կողմի օգտին, որը կարողանում է
- խուսափել պատերազմից
- ամրապնդել տնտեսությունը
- մեծացնել միջազգային ներգրավվածությունը
Եզրակացություն
Հայկական լեռնաշխարհի արևելյան հատվածում ձևավորվել է «ոչ պատերազմ, ոչ խաղաղություն» իրականություն, որտեղ կողմերը միաժամանակ պատրաստվում են թե՛ բախման, թե՛ դրա կանխմանը։
Այս պայմաններում Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր խնդիրն է փոխել խաղի տրամաբանությունը՝
ռազմական դիմակայությունից անցնելով տնտեսական մրցակցության դաշտ։
Եթե հաջողվի տարածաշրջանը ներկայացնել որպես
- վստահելի
- վերահսկելի
- շահավետ ներդրումային միջավայր
ապա «ամպրոպից առաջվա լռությունը» կարող է վերածվել ոչ թե պատերազմի, այլ զարգացման մեկնակետի։
Комментарии
Отправить комментарий