Արմենակ Ղազարյանի (Հրայր Դժոխք) պարագայում, լ առաջնային համարելով մականունը կամ կեղծանունը, մենք ակամա գործչին պահում ենք «լեգենդի» կամ «ֆիդայական կենցաղի» տիրույթում, մինչդեռ նրա քաղաքական ու ռազմավարական միտքը պահանջում է պետականակենտրոն մոտեցում։
Աշխարհա-քաղաքական բարդ պայմաններում հայտնված հայության համար անհրաժեշտ է զարգացնել աճող սերնդի դաստիարակչական ուղղվածությունը :.
1. Պաշտոնականացում և արժանապատվություն
Պատմական գիտության և լրատվության մեջ անհատին իր ավազանի անունով կոչելը նրան վերադարձնում է իր քաղաքացիական իրավունքն ու լրջությունը: Արմենակ Ղազարյանը տեսաբան էր, կազմակերպիչ, իսկ «Հրայրը» կամ «Դժոխքը» նրա մարտական ծածկանուններն էին, որոնք ունեին գործնական նշանակություն տվյալ ժամանակաշրջանի համար: Այսօր, ներկայացնելով նրան որպես ազգային գործիչ, քաղաքացիական անունը պետք է լինի հիմնաքարը:
2. «Թաղային» մտածողության հաղթահարումը
Ինչպես նկատել եք, մականունների առաջնայնությունը հաճախ գալիս է թաղային կամ նեղ խմբակային ենթամշակույթից, որտեղ մարդուն բնորոշում են միայն մեկ գծով կամ դրվագով: Երբ հեռուստանախագիծը կամ պաշտոնական աղբյուրը որդեգրում է այդ ոճը, նա անուղղակիորեն նվազեցնում է գործչի կշիռը:
Սխալ ձևաչափ. Հրայր Դժոխքը , ՈՒրվական (Արմենակ Ղազարյան)
Ճիշտ ձևաչափ. Արմենակ Ղազարյան (Հրայր Դժոխք, ՈՒրվական)
3. Ինտելեկտուալ ժառանգության ընդգծում
Դուք նշեցիք, որ նա ամենաինտելեկտուալ ղեկավարներից էր: Ինտելեկտուալի կերպարը ենթադրում է կարգապահություն նաև ձևակերպումների մեջ: Եթե մենք խոսում ենք նրա մարտավարական նորարարությունների՝ «ժողովրդական հեղափոխության» գաղափարի մասին, ապա պետք է խոսենք որպես լուրջ քաղաքական գործչի մասին, ոչ թե պարզապես զինվորականի:
ՈՒղերձ մտավորականությանը. Անունը մարդու ինքնությունն է, իսկ կեղծանունը՝ նրա դերը պատմության մի դրվագում: Որպեսզի մեր պատմական հերոսները դուրս գան զուտ «էպիկական» կերպարների շրջանակից և դառնան պետական մտածողության օրինակներ, մենք պետք է սովորենք նրանց դիմել իրենց իսկական անուններով՝ պատվով նշելով նաև նրանց փառապանծ ծածկանունները:
Սա կրթական կարևոր նրբություն է, որն օգնում է հասարակությանը տարբերակել հուզականությունը մասնագիտական հարգանքից:
Լուսանկարում, որ արվել է թվային բանականության աջակցությամբ, Արմենակ Ղազարյանը (Հրայր Դժոխք, Ուրվական) պատկերված է օսմանյան սպայի համազգեստով, որպես յուրահատուկ պատմական վկայություն մի մոռացված իրադարձության մասին։
«Ուրվական» քողարկված գործողությունը
Հայ ազգային-ազատագրական շարժման ամենաինտելեկտուալ և համարձակ ղեկավարներից մեկը՝ Արմենակ Ղազարյանը 1893թ. Տալվորիկի կռիվների ժամանակ , անցկացրել է «Ուրվական» մարտական գործողությունը և թուրք զինվորականների կողմից ստացել «Ուրվական» մականունը: Ծածկանունը խորհրդանշում էր նրա՝ անսպասելի հայտնվելու, աննկատ գործելու և թշնամուն շփոթության մեջ գցելու բացառիկ ունակությունը։
«Ուրվական» ռազմագործողությունը մարտավարության վառ օրինակն է.
Քողարկում և ռազմավարություն. Օսմանյան սպայի համազգեստով Արմենակ Ղազարյանն, թուրքական զինվորական հագուստներ հագած իր ջոկատով , կարողացել է հանգիստ մոտենալ թուրքական պատժիչ մեծ զորախմբի վրաններին: Թուրքական զորախումբը նախապատրաստում էր հարձակում շրջակա հայկական գյուղերի վրա։
Անակնկալի գործոն. Օգտագործելով թուրքական սպայի իր կերպարը՝ Արմենակ Ղազարյանը կարողացել է մոլորության մեջ գցել հակառակորդին, հրամաններ տալ և շփոթություն ստեղծել, ինչի շնորհիվ նրա ջոկատին հաջողվել է առանց լուրջ կորուստների զինաթափել և գերի վերցնել ամբողջ զորախմբին։
Կատարյալ քողարկում և ներխուժում Գործողությունը սկսվել վաղ առավոտյան, երբ տեսանելիությունը սահմանափակ էր։ Արմենակ Ղազարյանը, կրելով բարձրաստիճան օսմանյան սպայի մաքուր և կոկիկ համազգեստ իր ջոկատի հետ, որը նույնպես քողարկված էր, մոտենում է թշնամու ճամբարին։ Նրանք չեն թաքնվում, այլ քայլում են վստահ՝ որպես ստուգող զորախումբ։
Լեզվական և հոգեբանական գերիշխանություն Հասնելով պահակակետին՝ Արմենակը ոչ թե կրակ է բացում, այլ օսմաներենի կատարյալ տիրապետմամբ և սպայական խիստ տոնով հրամայում է զեկուցել իրավիճակի մասին։ Թուրք զինվորները, տեսնելով բարձրաստիճան սպայի, ենթարկվում են զինվորական կարգապահության բնազդին։ Նրա վստահ կեցվածքը և հրամայական ձայնը կասկածի տեղիք չեն տալիս։
Շփոթության ստեղծումը և «կեղծ» հրամանը Ներս մտնելով ճամբար՝ նա դիմում է զորախմբի հրամանատարին՝ մեղադրելով նրան անփութության կամ «վերևից ստացված նոր հրահանգների» մեջ։ Նա նշեցլ, որ զորախումբը շրջափակված է «ֆիդայիներով» , և որպեսզի նրանք չոչնչացվեն, հրամայում է բոլորին անհապաղ կույտ անել զենքերը՝ «զենքերի ստուգման» պատրվակով։
«Երբ զինվորը տեսնում է իրենից բարձր կոչումով սպայի, ով խոսում է իր լեզվով և տիրապետում է բոլոր նրբություններին, նրա ուղեղում քննադատական մտածողությունը տեղի է տալիս հնազանդությանը»։
4. Կայծակնային զինաթափում Հենց այն պահին, երբ թուրք զինվորները շփոթված սկսում են դասավորել զենքերը և խմբվել հրամանը լսելու համար, Արմենակի ջոկատը, որը մինչ այդ «պահակախմբի» դեր էր տանում, վայրկենական փոխում է դիրքը։ Մի քանի վայրկյանում թշնամին հայտնվում է սեփական զենքերից հեռու և շրջապատված՝ ուղղված փողերի ներքո։
5. Արդյունքը՝ Առանց մի կաթիլ արյան Սա «Ուրվականի» ամենամեծ հաղթանակն էր. նա չեզոքացրեց պատժիչ զորախումբը՝ առանց փամփուշտ վատնելու և առանց իր զինվորների կյանքը վտանգելու։ Թշնամին գերի հանձնվեց ոչ թե ուժի, այլ մտքի փայլատակման առաջ։ Շրջակա գյուղերը փրկվեցին կոտորածից, իսկ թշնամու զինանոցը բաժին հասավ հայ ֆիդայիներին։
Կանխարգելիչ հաղթանակ. Այս քողարկված գործողությունը ոչ միայն ռազմական հաջողություն էր, այլև մարդասիրական քայլ։ Դրա շնորհիվ կանխվել է խաղաղ հայ բնակչության դեմ նախապատրաստվող հարձակումը՝ փրկելով բազմաթիվ կյանքեր։
Այսպիսով, այս թուրք սպայի համազգեստը ծառայել է որպես պատմական կարևոր աղբյուր՝ ցույց տալով, թե ինչպես է Արմենակ Ղազարյանն իր ինտելեկտուալ ունակությունները, ռազմավարական միտքը և համարձակությունը օգտագործել՝ ի շահ հայ ժողովրդի երեք հարյուրամյա ազատագրական պայքարի և բնիկ հայության պաշտպանության։
Комментарии
Отправить комментарий