Արդյո՞ք Արձախի բնիկ հայերի պայքարը Սիզիփոսյան աշխատանք է
1920 թվականից սկսած՝ միջազգային իրավունքի տեսանկյունից օրինակարգություն չունեցող և չճանաչված երկու վարչակարգեր՝ բոլշևիկյան Ռուսաստանն ու քեմա-լական Թուրքիան, հակաիրավական քաղաքական և ռազմական դաշինքի պայմաններում ձեռնամուխ եղան մի-ջազգայնորեն ճանաչված, ինքնիշխան Հայաստանի Հանրապետության տա-րածքների բռնազավթմանն ու բաժան-մանը։ Այս անօրինական ռուս-թուրքա-կան պայմանավորվածությունների և ուժի կիրառման հետևանքով՝ ՀԱՅԱՍՏԱ-ՆԸ զրկվեց իր ինքնիշխան տարածքներից, որոնք հանդիսացել, հանդիսանում և լինելու են հայ Ազգի բնօրրանն ու պատմական ՀԱՅՐԵՆԻՔԸ՝ ենթարկվելով ապօրինի բռնակցման և արտաքին վերահսկողության։
Չբավարարվելով Հայաստանի Հանրապետությունից զավթած արևելյան հատվածի բռնի խորհրդայնացմամբ և ինքնիշխանության սահմանափակմամբ՝ Խորհրդային Ռուսաստանը, նպատակ ունենալով կանխել հայ ԱԶԳԻ ազգային վերածնունդն ու անկախ պետականության վերականգնման հնարավորությունը, դիմեց հաջորդ հակաիրավական քայլին։
1921 թ. հուլիսի 5-ին Խորհրդային Ռուսաստանի կոմունիստական
Այս քաղաքականությունը միտված էր ոչ միայն տարածաշրջանի վարչական վերաձևմանը, այլև Հայկական լեռնաշխարհում հայկական քաղաքական, մշակութային և ժողովրդագրական ազդեցության համակարգված թուլացմանը։ Այդ ծրագրի շարունակությունը եղավ 1923 թ. հուլիսի 7-ի որոշումը, երբ խորհրդային իշխանությունները, իբր խնդրի կարգավորման նպատակով, Արձախի պատմական
Արձախի աշխարհագրական լեռնային և դաշտային հատվածների ձևակերպումը իբրև վարչական շրջաններ, զուտ խորհրդային ներքին նախաձեռնություն չէր։ Դրա գաղա-փարական ակունքները ձևավորվել էին դեռևս 1919–1920 թվականներին՝ Փարիզի խաղաղության համաժողովի ընթացքում, երբ թուրքական դիվանագիտությունը, հա-մագործակցելով Բաքվի պատվիրակության հետ, առաջ էր մղում Արձախի մասնատման քաղաքա-կանությունը՝ հեռահար նպատակ ունենալով նրա դաշտային հատվածի
Այս քաղաքականության գագաթնակետը դարձավ 1936 թ. դեկտեմբերի 5-ը, երբ ԽՍՀՄ նոր սահմանադրությամբ Արձախի վարչական տարածքը վերանայվեց և կազմեց 4431.7 քառակուսի կիլոմետր, սակայն առավել նշանա-կալից փոփոխությունը վերաբերում էր անվանափոխու-թյանը։ Ապշերոնի վարչակարգի պահան-ջով՝ « Արձախի Հայերի Ինքնավար Մարզ» ձևակերպումը փոխարինվեց «Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ» անվամբ։
Այս փոփոխությունը զուտ տեխնիկական կամ աշխարհագրական բնույթ չէր կրում։ Իրականում տեղի ունեցավ ազգային-քաղաքական բովանդակության նպատա-կադրված փոխարինում լոկ աշխարհագրական տերմինաբանությամբ, որի միջո-ցով փորձ կատարվեց նվազեցնել, օտարել և աստիճանաբար ջնջել Արձախի հայ-կական ինքնության իրավական ու քաղաքական արտահայտվածությունը։ Սա տեղանվանական հարձակում էր և ինքնության բնաջնջման քաղաքականություն, որով ստեղծվում էր վարչաքաղաքական այնպիսի միջավայր, որտեղ հնարավոր էր հետագայում առավել հեշտությամբ հիմնավորել Ապշերոնի վարչակարգի լիակատար տիրապետությունը տարածաշրջանի նկատմամբ։
1921-ից 1936 թվականներին իրականացված ամբողջ գործընթացը պետք է դիտարկել որպես համակարգված, փուլային քաղաքական ագրեսիայի շղթա, որի նպատակը Արձախի բնիկ հայության ինքնավար- ժողովրդագրական և ինքնորոշման իրավունք-ների հետևողական սահմանափակումն ու կազմալուծումն էր։
Ժամանակակից միջազգային իրավունքի, ՄԱԿ-ի Կանոնադրության և միջազգային հիմնարար փաստաթղթերի տեսանկյունից՝ նման կամայական ու ապօրինի որոշում-ները բացարձակապես անօրինական են, չունեն իրավական հիմքեր և ուժ, քանի որ անօրինականությունից չի կարող ծնվել իրավունք։ Այդ պատճառով Արձախի հարցը չի կարող դիտարկվել կամ սահմանափակվել բացառապես խորհրդային ներքին վարչա-կան սահմանների շրջանակում։
ԱՐՁԱԽԻ ՀԱՐՑԸ նախ և առաջ բնիկ Հայ Ազգի անօտարելի քաղաքական իրավունքների պաշտպանության, պատմական շարունակականության և սեփական Հայրենիքում ինքնորոշման հիմնախնդիր է։
Комментарии
Отправить комментарий