ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

       ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջին հայտարարությունը, ոչ թե  դիվանագիտական հերթական դիտարկում է, այլ իրական   ազդանշան՝  հայ ազգի համար պետական մակարդակով արձանագրված գոյաբանական սպառնալիքի մասին ։ Բաքվի ռասիստական ռեժիմն իր Սահմանադրության հիմքում դրել է ոչ թե պարզու-նակ պատմական հիշողություն, այլ բաց տարածքային հավակ-նությունների իրավական ճարտարապետություն Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ։ Սա հայ ազգի համար պետք է դառնա քաղաքական սթափ մտածողության առանցք․ պաշտո-նական Բաքուն իր սահմանադրության հիմքում է ամրագրել է տարածքային հավակնություններ Հայաստանի Հանրապետու-թյան նկատմամբ ։   1991 թ․ այսպես հորջորջված  Ադրբեջանի անկախության ակտը հղում է անում 1918–1920 թթ․ մուսավաթ-ֆաշիստական ռեժիմին՝ իրեն հռչակելով նրա իրավահաջորդ։ Իսկ այդ շրջանի հռչակագրերում «Ադրբեջան» անվան տակ ներառվում էին Հարավային և Արևելյան Անդրկովկասը , այսինքն՝ տարածքներ, որոնք երբեք չեն եղել Բաքվի ռեժիմի  իրավաչափ մաս։    1919 թ․ Անտանտին նե...

    ՈՒժի հավասարակշռության , հոգևոր ինքնիշխանության և խաղաղ գոյակցության   ռազմավարական   ուղերձ    Մեր ըարածաշրջանում պատերազմի և խաղաղության հարցը վաղուց այլևս միայն ռազմաճակատի կամ սպառազինության քանակի խնդիր չէ։ Այն դարձել է քաղաքակրթական , հոգևոր , դիվանագիտական և տնտեսական հաշվարկների համադրություն , որտեղ փոքր պետությունների դերակատարությունը կարող է վճռորոշ լինել , եթե այդ պետությունները գիտակցում են սեփական արժեքը։ Մաղթում եմ , որ  Հայաստանի հանրապետությունը դառնա հենց այդպիսի պետություն ։  Հայաստանի   Հանրապետության  գոյությունն ու ինքնիշխանությունը տարածաշրջանի համար պատերազմի կանխման հիմնական գործոններից մեկն է ։ Միայն սխալ հաշվարկները կարող են վերածել տարածաշրջանը նոր լայնամասշտաբ բախման թատերաբեմի։    Նախ սկսենք Թուրքիայի կողմից Հայ Առաքելական Եկեղեցու ներքին գործերին, մասնավորապես՝ Կաթողիկոսական ընտրություններին միջամտելու հնարավորությունից, որը   հաճախ քննարկվում է հույժ զգացմո...

          Բաքվի ռասիստական ռեժիմիի կողմից Արձախի նկատմամբ շուրջ 100 տարի իրականացվող ռազմական ագրեսիան չի սահմանափակվում բնիկ հայության տարածքի զավթմամբ։ Այն վերածվել է բնիկ հայության նկատմամբ մշակութային, հոգևոր և քաղաքակրթական ոչնչացման ծրագրավորված քաղաքականության , որի հետևանքներն այսօր արդեն փաստագրված են։ 1. Մշակութային ժառանգության զանգվածային օկուպացիա և ոչնչացում Բաքվի ռեժիմի վերահսկողության տակ է հայտնվել Արձախի բնիկ հայության առնվազն 5658 պատմամշակութային հուշարձան , որոնց թվում՝  385 եկեղեցի ,  60 վանք ,  հազարավոր խաչքարեր, գերեզմանոցներ, բնակավայրեր, հնագիտական շերտեր։   Այս հուշարձանների ճակատագիրը ամբողջությամբ կախված է օկուպացիոն վարչակազմի քմահաճույքից։  Անհատների և Հ/կ-ների կողմից փաստագրված են, որ՝  ամբողջությամբ ոչնչացվել են առնվազն երեք եկեղեցի , իրականացվում է սրբավայրերի նպատակային այլափոխում և խեղաթյուրում , այդ թվում՝   Շուշիի Ամենափրկիչ (Ղազանչեցոց) եկեղեցին ,  Դադիվանքը ,...

       Սույն թվականի դեկտեմբերի 22-ին  Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի Արձախի հանձնաժողովի նիստում ելույթ ունենալով,  « Շուշի » սոցիալ-կրթական և փորձագիտական կենտրոն ՀԿ-ի նախագահ, բնիկ շուեցի և պատմաբան Աշոտ Հարությունյանը խիստ արձագանքեց Բաքվի ռեժիմի ԱԳ մինիստր Ջ. Բայրամովի՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գլխավոր վեհաժողովի 43-րդ նստաշրջանում (Սամարղանդ) հնչեցրած այն պնդումներին, ըստ որոնց Ալիևի ռասիստական ռեժիմընը  օկուպացված Արձախի Հանրապետության տարածքում իրականացնում է «մշակութային արժեքների վերականգնում» և հավատարիմ է մնում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հիմնարար սկզբունքներին։ 1. Օկուպացիայի պայմաններում «վերականգնման» իրավական անհնարինությունը     Միջազգային իրավունքը հստակ է․ (Արձախի հանրապետության տարածքը Ա-Հ)   օկուպացնող պետությունը (այսինքն Բաքվի ռասիստական ռեժիմը. Ա-Հ) իրավունք չունի օկուպացված տարածքում (Արձախում) միջամտելու տվյալ ժողովրդի (բնիկ հայության) մշակութային ժառանգությանը՝ այն վերանվանելու, ձևափոխելու կամ այլ ինքնության վերագ...

       (Տեղեկատվական հրապարակում)   «Նոյան Տապան» ռուսալեզու թերթի թղթակից Գրիգորի Անիսոնյանի հարցազրույցում հասարակական գործիչ, կամավորական և բարերար Արկադի Թումասովը բացում է մի իրականություն, որը տարիներ շարունակ փորձ է արվել պահել կիսամութում՝ թե՛ Թուրքիայի, թե՛ միջազգային քաղաքական կենտրոնների կողմից։ Թումասովի վկայությունները վերաբերում են Արեւմտյան Հայաստանին՝ ներկայում Թուրքիայի տարածքում գտնվող պատմական հայկական հողերին, որտեղ իրականացվել են մշակութային, կրթական և հասարակական նախաձեռնություններ՝ նախկին ՀՀ պատգամավոր Արագած Հախոյանի ղեկավարած «Վերադարձ» հիմնադրամի միջոցով։ Լռեցված հայերը՝ որպես կենդանի ապացույց Թումասովի պատմած ամենաողբերգական և միաժամանակ ամենախորհրդանշական դրվագներից մեկը վերաբերում է իսլամացված, բայց ինքնությունը չկորցրած հայերին ։ Հայկական երաժշտության հնչյունների ներքո, լքված եկեղեցիների պատերի մոտ, մարդիկ լաց են լինում և խոստովանում. «Մենք հայ ենք և ... վախեցնում ենք   դա բարձրաձայնելուց  »։   Սա  ...

   Ինչու է «հյուլե» տերմինը տեսականորեն գերադասելի Տերմինաբանական նախաբան Սույն քննարկման շրջանակում նպատակահարմար ենք համարում «նյութ»   հասկացության փոխարեն կիրառել դասական փիլիսոփայության  հյուլե  (   ὕλη - hylē)   հասկացությունը: Այս ընտրությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ժամանակակից հայերենում «նյութ» բառը ձեռք է բերել կենցաղային, ֆիզիկաքիմիական և տեխնիկական նեղ իմաստներ, մինչդեռ  հյուլե ն դասական փիլիսոփայության մեջ նշանակում է գոյաբանական նախնական հիմք , ձև ստանալու կարողություն ունեցող պոտենցիալ, այլ ոչ պարզապես ֆիզիկական առարկա։ Այսպիսով,  «մատերիալիզմ՝ տերմինը, որ վաղուց թարգմանվել է նյութապաշտություն» տերմինով, ավելի  ճիշտ թարգմանվում է   «նյութայնականություն» տերմինով: Սակայն հանրությանը առաջարկում ենք  «նյութայնականություն»  փոխարեն  կիրառել «հյուլեականություն» տերմինը ՝ որպես ավելի ճշգրիտ, դասական և իմաստայինորեն մաքուր ձև։  1. Հյուլե՝ որպես փիլիսոփայական կատեգորիա Հունարեն ὕλ...

    Միջազգային հարաբերությունների և իրավունքի պատմությունը միանշանակ ցույց է տալիս, որ անկախության գաղափարը չի կարող գոյություն ունենալ ինքնաբավ կերպով , եթե այն չի բխում միջազգային իրավունքի ընդունված սկզբունքներից՝ տարածքային իրավահաջորդությունից, ժողովուրդների ինքնորոշման և օկուպացիայից ազատագրման իրավունքի համադրությունից։ 1․ Բալթյան պետությունների (Էստոնիա, Լատվիա, Լիտվա) օրինակը Խորհրդային Միության կազմում գտնվելը միջազգային իրավունքի տեսանկյունից երբեք չի դիտարկվել որպես օրինական միացում։ Արևմտյան պետությունները շարունակաբար կիրառել են չճանաչման քաղաքականություն (Stimson Doctrine)՝ չընդունելով բռնակցման արդյունքները։  Այս պետությունները չհռչակեցին «նոր անկախություն» , այլ վերականգնեցին իրենց նախկին պետականությունը ՝ որպես օկուպացիայից ազատագրված իրավահաջորդներ։ 2․ Քուվեյթի դեպքը (1990–1991) Իրաքի կողմից Քուվեյթի բռնակցումը ՄԱԿ-ի կողմից ճանաչվեց որպես անօրինական ագրեսիա։ Քուվեյթից չպահանջվեց նոր անկախության հռչակում , քանի որ օկուպացիան չէր կարող վերացնել ...