Պատմական արդարությունը աշխարհաքաղաքական գործի՞ք

 

  Տասնամյակներ շարունակ Իսրայելը հետևողականորեն խուսափել է պաշտոնապես ճանաչել Օսմանյան կայսրությունում 1894-1923 թթ.  հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացված ցեղասպանությունը։ Այդ դիրքորոշումը հիմնականում պայմանավորված էր տարածաշրջանային ռազմավարական հաշվարկներով, առաջին հերթին՝ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների պահպանման անհրաժեշտությամբ։

    Սակայն վերջին տարիներին թուրք-իսրայելական հարաբերություններում նկատվող լարվածությունը նոր քննարկումների առիթ է տվել։ Պաղեստինյան հարցի շուրջ փոխադարձ մեղադրանքները, կոշտ քաղաքական հայտարարությունները և տարածաշրջանային մրցակցության խորացումը հանգեցրել են նրան, որ պատմական թեմաները ևս աստիճանաբար ներքաշվում են ընթացիկ քաղաքական պայքարի մեջ։  

 Այն բանից հետո, երբ պաշտոնական Անկարան Թել Ավիվին մեղադրեց պաղեստինի դեմ իրականացրած ցեղասպանության մեջ, իսկ Էրդողանը Բենյամին Նեթանյահույին անվանեց «21-րդ դարի Հիտլեր » , Թել Ավիվը արձագնքեց շատ կտրուկ և հայտարարեց, որ ճանաչում է 1915թ. հայերի նկատմամաբ իրականացված ցեղասպանության փաստը, որն ոչ միայն պատմական, այլև աշխարհաքաղաքական նշանակալի իրադարձություն կարող է դառնալ:
  Թուրքիայում այդ որոշումը համարեցին զուտ քաղաքական և բազում քաղաքագետներ նշեցին, որ հազիվ թե դա հանգեցնիի դիվանագիտական հարաբերությունների սառեցման երկու պետությունների միջև: Սակայն ի նկատի առնելով , որ Անկարան Բաքվին դիտում է որպես մեկ ազգ՝ երկու պետություն, ուստի Ապշերոնի ռասիստական վարչակարգը պետք է կատարի ընտրություն «եղբայրական Թուրքիայի» և

«ռազմատեխնիկական գործընկեր Իսրայելի» միջև: Բաքվի բռնապետ Ի. Ալիևը լրջորեն մտավախություն ունի, որ Թել Ավիվը կարող է ցեղասպանություն որակել 2020թ. 44 օրյա և 2023թ. ինտերվենցիաները Արձախի Հանրապետության նկատմամաբ:
Իհարկե թիկունքում ունեալով Կրեմլի խորհրդատվությունները, Բաքվի ռեժիմը խուսանավելու ուղիներ կգտնի, բայց դա կարող է ստիպել Անկարային խորացնել տնտեսական հարաբերությունները Հայաստանի Հանրապետության հետ, որը կնշանակի Ապշերոնյան վարչակարգի համար անցանկալի ՀՀ շրջափակման վերացում:
  Փորձագետներին զարմացնում է պաշտոնական Երևանի լռությունը:  Սակայն ըստ երևույթին դա ունի մի շարք բացատրություններ: Նախ Երևանյան կառավարությունը Թել Ավիվի կողմից Հայոց Մեծ Եղեռնի ճանաչումը դիտում է որպես Թուրք-Իսրայելական տասնամյակներ ի վեր շարունակվող ոչ լուրջ դրամայի արարի հերթական փուլը: Հայ որոշ փարձագետների կար

ծիքով Իսրայելի կառավարության որոշումը լուրջ կընկալվի, եթե   Թել Ավիվը պաշտոնապես ճանաչի Արևմտյան Հայաստանի հանրապետությունը և դիվանագիտական հանդիպումներ կազմակերպի նախագահ Արմենակ Աբրահամեանի հետ: Գուցե և դա ընդամնեը ժամանակի հարց է:
  Երկորոդ, Փաշինյանի ռեժիմը զգալի ջանքեր է թափել Անկարա-Բաքու առանցքի հետ բարի դրացիական հարաբերություններ կառուցելու համար և չէր ուզենա նետվել մի խաղի մեջ, որը կարող է որպես պատևվակ օգտագործվել դիվանագիտական փորձված գայլ Էրդողանի կողմից ՀՀ հետ հարաբերություններն անորոշ ժամանակով սառեցնելու համար:
  

3-րդ ՀՀ-ն բարեկամական հարաբերություններ ունի հարավային հարևան Իրանի Իսլամական
Հանրապետության հետ և չի ուզենա տարախաշրջանում Իսրայելի ցուցադրական ակտիվության պատճառով թշնամանալ պաշտոնական Թեհրանի հետ՝ շրջափակման վերջին օղակը չփակելու հեռանկարով:
     Ըստ երևույթին ,ՀՀ դիվանագիտական կորպուսի Իսրայելի պատմական արդար որոշումի հետևում տեսսնում է Անկարա-Բաքու քաղաքական «բարոյականության» ժանքիները, որը կարող է վերածվել մեր պատերազմից դեռևս ուշքի չեկախ Հայրենիքի նկատմամաբ պատժիչ գործիք:
 
 Անշուշտ պաշտոնական Երևանը Իսրայելի կառավարության ընդունած Բնիկ հայության նկատմամաբ 1894-1923թթ. Թուրքիայի իրականացրած ցեղասպանության մասին որոշումը դիտարկում է որպես շանս աշխարհին հիշեցնելու պատմական անարդարության մասին: Անշուշտ հայ հանրությունը հույս ունի, որ թուրք իսրայելական տեղեկատվական գզվռտոցը երկարատև սառցապատման կհասնի, բայց դիվանագետներն, ըստ երևույթին, ամեն ինչ անում են, որ հայ ազգի համար զրբազան ցավը չդառնա մանրադրամ Մերձավոր Արևելքում ընթացող մութ խաղերի  մեջ: