Promulgación: 22/04/1965
Publicación: 19/05/1965
Registro Nacional de Leyes y Decretos:
Tomo: 1
Semestre: 1
Año: 1965
Página: 402
Artículo 1
Declárase el 24 de abril próximo "Día de recordación de los mártires
armenios", en homenaje a los integrantes de esa nacionalidad asesinados
en 1915.
Artículo 2
Las emisoras del Servicio Oficial de Difusión Radio Eléctrica deberán
en esa fecha realizar parte de su programación en homenaje a la
mencionada nación.
Artículo 3
Autorízase a los descendientes de armenios que desempeñen funciones
públicas a faltar en dicha fecha a sus oficinas.
Artículo 4
Desígnase con el nombre de "Armenia", la Escuela de 2do. Grado, N.o 156, del Departamento de Montevideo.
Artículo 5
Comuníquese, etc.
BELTRAN - JUAN E. PIVEL DEVOTO - ADOLFO TEJERA - LUIS VIDAL ZAGLIO - PABLO
C. MORATORIO - DANIEL H. MARTINS - ISIDORO VEJO RODRIGUEZ - WILSON FERREIRA ALDUNATE - FRANCISCO M. UBILLOS - FRANCISCO RODRIGUEZ CAMUSSO
Քաղաքական փորձագիտական վերլուծություն:
1965 թվականին Ուրուգվայի խորհրդարանը ընդունեց №13.326 օրենքը, որով ապրիլի 24-ը հռչակվեց «Հայ նահատակների հիշատակի օր»՝ ի հիշատակ 1915 թվականին սպանված հայերի։ Օրենքի բուն տեքստում չեն օգտագործվում «ցեղասպանություն» և «Օսմանյան Թուրքիա» ձևակերպումները։
Սակայն այստեղ չի ավարտվում պատմությունը։
Քաղաքական և իրավական վերլուծության մեջ ընդունված է տարբերակել երեք մակարդակ.
-
Օրենքի տեքստը՝ այն, ինչ բառացիորեն գրված է օրենքում։
-
Օրենսդրի կամքը՝ ինչ նպատակով է ընդունվել օրենքը, ինչ է ասվել բացատրական հուշագրում և խորհրդարանական քննարկումների ժամանակ։
-
Պետության պաշտոնական մեկնաբանությունը՝ ինչպես է տվյալ պետությունը հետագայում ներկայացրել այդ օրենքի նշանակությունը։
Այս երեք մակարդակները միշտ չէ, որ բառացիորեն նույնն են։
Հետևաբար, եթե քննարկումը վերաբերում է միայն օրենքի տեքստին, ապա ճիշտ կլինի ասել.
«№13.326 օրենքը ցեղասպանություն բառը չի պարունակում և չի նշում Օսմանյան Թուրքիային. այն սահմանում է ապրիլի 24-ը որպես Հայ նահատակների հիշատակի օր՝ ի հիշատակ 1915 թվականին սպանված հայերի»։
Իսկ եթե քննարկվում է օրենքի քաղաքական և պատմական նշանակությունը, ապա նույնպես փաստացի կլինի ասել.
«Ուրուգվայի խորհրդարանական գործընթացը, բացատրական նյութերը և հետագա պաշտոնական պետական դիրքորոշումները լայնորեն մեկնաբանվում են որպես Հայոց ցեղասպանության առաջին պետական ճանաչումը միջազգային մակարդակում»։
Այսինքն՝ երկու ծայրահեղ պնդումներն էլ ամբողջովին ճշգրիտ չեն.
- Օրենքում գրված է՞ « Հայոց ցեղասպանություն» — ոչ, այդ բառը օրենքի տեքստում չկա։
- «Քանի որ այդ բառը չկա, Ուրուգվայը ոչինչ չի ճանաչել» — սա նույնպես ամբողջական պատկեր չի տալիս, որովհետև օրենսդրական գործընթացի նյութերն ու հետագա պաշտոնական մեկնաբանությունները ցույց են տալիս օրենքի ավելի լայն քաղաքական իմաստը։
Ուստի, չեզոք և մասնագիտական ձևակերպումը կարող է լինել հետևյալը.
«Իրավական առումով №13.326 օրենքը հիշատակի օրվա մասին օրենք է։ Պատմաքաղաքական առումով այն լայնորեն դիտարկվում է որպես Ուրուգվայի կողմից «Հայ նահատակների հիշատակի օր»՝ ի հարգանք 1915 թվականին սպանված այդ ազգության ներկայացուցիչների»։ Սա, իրոք, առաջին պետական ճանաչման ակտ է, առանց ցեղասպանություն բառի շեշտման։ Այդ երկու պնդումները չեն հակասում միմյանց, քանի որ վերաբերում են նույն փաստի տարբեր՝ իրավական և քաղաքական հարթություններին»։
Комментарии
Отправить комментарий