ԼՈՒՅՍԻ ԿԱՆՉԸ

      ( ԳՐԱԽՈՍԱԿԱՆ ՄԽԻԹԱՐ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ                                ՀՈԴՎԱԾԻ ՇՈՒՐՋ) Մխիթար Հարությունյանի  ,,  ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆՆ Է ՓԱՍՏՈՒՄ,,  հոդվածը կարևոր և այժմեական փորձ է՝ հայոց պատմության դասերի միջոցով վերլուծելու Ապշերոնյան ռեժիմի կողմից 1918թ. Հայաստանի Հանրապետությունից պատմական տարածքը բռնազավթելու համար պարտադրված ,,Արձախյան հիմնախնդիր,, եզրույթի  շուրջ ստեղծված աշխարհաքաղաքական իրողությունները։ Հեղինակի հիմնական մտահոգությունը, անշուշտ, հայրենասիրական է. ցույց տալ, որ ՀՀ-ի մայր տարածքից Արձախ նահանգի բռնազավթումը, որը ձևակերպվել է այն արդարցնող  ,,օտար տերության հովանու տակ անցնելը,,  պատմականորեն հանգեցրել է դրանց քաղաքական ու էթնիկ կորստին։ Այդուհանդերձ, պատմագիտական և ռազմավարական վերլուծության տեսանկյունից անհրաժեշտ է ավելի խորքային դիտարկել այն մեխանիզմները, թե ինչու՞  և ի՞նչ պայմաններում են տեղի ունեցել այդ անջատումները։ 1. Բուֆերային տարած...

  Պաշտոնական պատմագիտական տվյալներ ․ Պաշտոնական պատմագիտության համաձայն՝ համալիրի գլխավոր Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին կառուցվել է 1212–1217 թվականներին՝ Զաքարյան իշխանապետության շրջանում, իշխան Գրիգոր Խլաթեցու կողմից: Գավիթը կառուցվել է 1222–1234 թվականներին, իսկ Սուրբ Պողոս-Պետրոս միանավ բազիլիկ եկեղեցին՝ 1270 թվականին: Սրբավայրի պատերին, մուտքերի ճակատակալ քարերին և խաչքարերին առկա վիմական արձանագրությունները (1212–1270 թթ.) հիշատակում են իշխաններ Գրիգոր և Վահան Խաղբակյաններին, Աբել և Երեմիա վանահայրերին: Այլընտրանքային դիտարկումներ և հարցադրումներ ․ Չնայած ներկայացված արձանագրությունները փաստում են 13-րդ դարի շինարարական և վերականգնողական աշխատանքները, դրանք լիարժեք պատասխան չեն տալիս տեղանքի իրական տարիքին և նախաքրիստոնեական շերտերի գոյությանը ․ Սրբատեղիի հնագույն արմատները և շարունակականությունը ․ Վանքին հարակից  ավանդությունները (օրինակ՝ 4-րդ դարի կույսերի/աղջիկների մենաստանի վերաբերյալ պատումները) վկայում են, որ 13-րդ դարի կառույցն իրականում բա...