Աղջոց վանքի պատմա-հնագիտական և այլընտրանքային վերլուծություն
Պաշտոնական պատմագիտական տվյալներ․ Պաշտոնական պատմագիտության համաձայն՝ համալիրի գլխավոր Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին կառուցվել է 1212–1217 թվականներին՝ Զաքարյան իշխանապետության շրջանում, իշխան Գրիգոր Խլաթեցու կողմից: Գավիթը կառուցվել է 1222–1234 թվականներին, իսկ Սուրբ Պողոս-Պետրոս միանավ բազիլիկ եկեղեցին՝ 1270 թվականին: Սրբավայրի պատերին, մուտքերի ճակատակալ քարերին և խաչքարերին առկա վիմական արձանագրությունները (1212–1270 թթ.) հիշատակում են իշխաններ Գրիգոր և Վահան Խաղբակյաններին, Աբել և Երեմիա վանահայրերին: Այլընտրանքային դիտարկումներ և հարցադրումներ․ Չնայած ներկայացված արձանագրությունները փաստում են 13-րդ դարի շինարարական և վերականգնողական աշխատանքները, դրանք լիարժեք պատասխան չեն տալիս տեղանքի իրական տարիքին և նախաքրիստոնեական շերտերի գոյությանը․
- Սրբատեղիի
հնագույն արմատները և շարունակականությունը․
Վանքին
հարակից
ավանդությունները (օրինակ՝ 4-րդ դարի կույսերի/աղջիկների մենաստանի վերաբերյալ պատումները) վկայում են, որ 13-րդ դարի կառույցն իրականում բարձրացվել է շատ ավելի հին պաշտամունքային կենտրոնի հիմքերի վրա: Պատմական հուշարձանի թվագրումը միայն մակերեսային վիմագրերով կամ ճարտարապետական ոճով անբավարար է, քանի որ բացակայում են խորքային շերտագրական (ստրատիգրաֆիկ) պեղումները, շաղախի ու ածխացած մնացորդների ռադիոածխածնային (C-14) վերլուծությունները և
նախաքրիստոնեական շերտերի համալիր հետազոտությունը: - Արխետիպային
սիմվոլիկան և նախաքրիստոնեական ժառանգությունը․
Տաճարի
քարերին և հարակից բեկորներին պահպանված զարդանախշերը՝ շրջանագծի մեջ առնված հավասարաթև
արևային խաչերը, ոլորապտույտ հավերժության նշանները և ութանկյուն աստղաձև երկրաչափական
մոտիվները, ունեն խորը բրոնզեդարյան և նախաքրիստոնեական ծագում: Սա ցույց է տալիս,
որ տվյալ վայրը հազարամյակներ շարունակ ծառայել է որպես տիեզերագիտական և սրբազան
երկրաչափության վրա հիմնված հոգևոր կենտրոն, որի ակունքները կարող են հասնել մինչև
մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակ:
- Հնագիտական
անկախ հետազոտության անհրաժեշտությունը․
Հայկական
լեռնաշխարհի իրական պատմամշակութային ժառանգությունը վերհանելու համար անհրաժեշտ
է դուրս գալ կաղապարված ակադեմիական մոտեցումներից: Սրբավայրի հիմքերում և շրջակայքում
միջազգային չափանիշներին համապատասխան հնագիտական պեղումների իրականացումը հնարավորություն
կտա հայտնաբերել նախնական հիմնապատերն ու նյութական մնացորդները՝ հիմնավորելով
տեղանքի նախնական կառուցման ու
շահագործման հնագույն թվականները:


Комментарии
Отправить комментарий