Աղջոց վանքի պատմա-հնագիտական և այլընտրանքային վերլուծություն

 


Պաշտոնական պատմագիտական տվյալներ
․ Պաշտոնական պատմագիտության համաձայն՝ համալիրի գլխավոր Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին կառուցվել է 1212–1217 թվականներին՝ Զաքարյան իշխանապետության շրջանում, իշխան Գրիգոր Խլաթեցու կողմից: Գավիթը կառուցվել է 1222–1234 թվականներին, իսկ Սուրբ Պողոս-Պետրոս միանավ բազիլիկ եկեղեցին՝ 1270 թվականին: Սրբավայրի պատերին, մուտքերի ճակատակալ քարերին և խաչքարերին առկա վիմական արձանագրությունները (1212–1270 թթ.) հիշատակում են իշխաններ Գրիգոր և Վահան Խաղբակյաններին, Աբել և Երեմիա վանահայրերին:

Այլընտրանքային դիտարկումներ և հարցադրումներ․ Չնայած ներկայացված արձանագրությունները փաստում են 13-րդ դարի շինարարական և վերականգնողական աշխատանքները, դրանք լիարժեք պատասխան չեն տալիս տեղանքի իրական տարիքին և նախաքրիստոնեական շերտերի գոյությանը․

  1. Սրբատեղիի հնագույն արմատները և շարունակականությունը․ Վանքին հարակից 
    ավանդությունները (օրինակ՝ 4-րդ դարի կույսերի/աղջիկների մենաստանի վերաբերյալ պատումները) վկայում են, որ 13-րդ դարի կառույցն իրականում բարձրացվել է շատ ավելի հին պաշտամունքային կենտրոնի հիմքերի վրա: Պատմական հուշարձանի թվագրումը միայն մակերեսային վիմագրերով կամ ճարտարապետական ոճով անբավարար է, քանի որ բացակայում են խորքային շերտագրական (ստրատիգրաֆիկ) պեղումները, շաղախի ու ածխացած մնացորդների ռադիոածխածնային (C-14) վերլուծությունները և
    նախաքրիստոնեական շերտերի համալիր հետազոտությունը:
  2. Արխետիպային սիմվոլիկան և նախաքրիստոնեական ժառանգությունը․ Տաճարի քարերին և հարակից բեկորներին պահպանված զարդանախշերը՝ շրջանագծի մեջ առնված հավասարաթև արևային խաչերը, ոլորապտույտ հավերժության նշանները և ութանկյուն աստղաձև երկրաչափական մոտիվները, ունեն խորը բրոնզեդարյան և նախաքրիստոնեական ծագում: Սա ցույց է տալիս, որ տվյալ վայրը հազարամյակներ շարունակ ծառայել է որպես տիեզերագիտական և սրբազան երկրաչափության վրա հիմնված հոգևոր կենտրոն, որի ակունքները կարող են հասնել մինչև մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակ:
  3. Հնագիտական անկախ հետազոտության անհրաժեշտությունը․ Հայկական լեռնաշխարհի իրական պատմամշակութային ժառանգությունը վերհանելու համար անհրաժեշտ է դուրս գալ կաղապարված ակադեմիական մոտեցումներից: Սրբավայրի հիմքերում և շրջակայքում միջազգային չափանիշներին համապատասխան հնագիտական պեղումների իրականացումը հնարավորություն կտա հայտնաբերել նախնական հիմնապատերն ու նյութական մնացորդները՝ հիմնավորելով տեղանքի նախնական կառուցման ու

    շահագործման հնագույն թվականները:



Комментарии

Популярные сообщения из этого блога

Նռան տոնի ժամանակակից ծիսական դրսևորումները

Արձախի հանձնաժողովըի հայտարարում է

Արկադի Տեր Թադևոսյանի (Կոմանդոսի) մարգարեությունը