Ինչո՞ւ է Կրեմլը Կովկասում ջախջախում սեփական հենարանը

            ( Կայսերական կարճատեսության թակարդը)
Կրեմլն, ըստ երևույթին, առաջնորդվում է ոչ թե ապագայի ռազմավարությամբ, այլ տակտիկական կարճատեսությամբ և կայսերական իներցիայով։ Նրանք պատրաստ են զոհաբերել դարավոր ռազմավարական դաշնակցին հանուն այսօրվա մի քանի տակտիկական քայլերի (օրինակ՝ Ուկրաինայում ընթացող պատերազմի համատեքստում Թուրքիայի և Ապշերոնի վարչաարգի հետ առևտրային շրջանցիկ ուղիներ պահպանելու)։ Սա այն նույն ձեռագիրն է, որով Մոսկվան ժամանակին «փուռը տվեց» իր դաշնակիցներին Լիբիայում, Իրաքում, իսկ հիմա հարվածի տակ է դնում Հայաստանի  Հանրապետությանն ու Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը։

Միջազգային քաղաքականության մեջ կա մի ոսկե կանոն. եթե գործընթացները տանում են դեպի փակուղի, պետք է փնտրել ոչ թե դավադրություններ, այլ
ռազմավարական սխալներ:
Այսօր շատերն են հարց տալիս՝ մի՞թե գոյություն ունի գաղտնի գործարք Կրեմլի և Արևմուտքի միջև՝ Ռուսաստանին Հարավային Կովկասից դուրս մղելու հարցում: Չէ՞ որ Մոսկվայի վարած քաղաքականությունը ողջամիտ տրամաբանությունից դուրս է. նա վերջնականապես կորցնում է իր ամենահավատարիմ դաշնակցին՝ հայությանը:

Եթե գործարք չկա, ուրեմն կա միայն մեկ բան՝ տակտիկական կարճատեսություն, որը կործանարար է հենց իր՝ Ռուսաստանի համար:

1994-ի դասը. «Հաշվարկված անորոշությունից» մինչև 2020-ի աղետ

Ամեն ինչ սկսվել է այն ժամանակ, երբ ռուս զինվորի «սապոգը» Հայոց լիս աշխարհը մտավ: Դեռ 1994-ի զինադադարի ժամանակ, երբ Արձախն ուներ ռազմական հաղթանակ և դե-ֆակտո սուբյեկտայնություն, Մոսկվան նախընտրեց գործել ոչ թե որպես լիարժեք երաշխավոր, այլ որպես «կառավարող միջնորդ»: Ստեղծվեց հաշվարկված անորոշության մի միջավայր, որտեղ հակամարտությունը ոչ թե լուծվում էր, այլ կառավարվում:

Այդ անորոշության գագաթնակետը դարձավ 2020 թվականի պատերազմը: Փորձելով սիրաշահել Բաքվին ու Անկարային՝ Մոսկվան անհեռատեսորեն աչք փակեց Արձախի հայաթափման և կորստի վրա: Հետևանքն այն էր, որ  Ռուսաստանը Կովկասում առհավետ կորցրեց իր ամենահավատարիմ հենարանը՝ Արձախի բնիկ հայությանը: Մարդիկ հասկացան. Ռուսաստանն այլևս ոչ թե անվտանգության վահան է, այլ տարածաշրջանային ցնցումներ հրահրող կամ դրանց վրա աչք փակող դերակատար:

Դաշնակիցներին «փուռը տալու» դարավոր ավանդույթը

Ռուսական քաղաքականության մեջ սա նորույթ չէ: Լիբիա, Իրաք, Սիրիա, իսկ այսօր արդեն Հայաստանի Հանրապետություն ու նույնիսկ Իրան. Կրեմլը տարիներ շարունակ հեշտությամբ զոհաբերում է իր ռազմավարական դաշնակիցներին հանուն պահի տակտիկական շահի կամ Արևմուտքի հետ ընթացիկ առևտրի:

Դարերով փորձված սցենարը՝ «հայերին վախեցնել Թուրքիայով, որպեսզի նրանք այլընտրանք չունենան և մնան Ռուսաստանի գրկում», այս անգամ ճեղքվածք տվեց: Տեսնելով, որ ռուսական երաշխիքները փուչիկ են՝ Հայաստանի Հանրապետությունը գնաց դաժան, բայց պրագմատիկ քայլի՝ անմիջական երկխոսություն սկսեց Անկարայի և Բաքվի հետ, որպեսզի փրկի իր պետականության մնացորդները՝ հանուն դրա ստիպված լինելով կուլ տալ Արցախի կորուստը:

Տնտեսական պատժամիջոցներ. Հարված սեփական թիկունքին

Այսօր կրկնվում է նույն անհեռատեսությունը, բայց արդեն տնտեսական դաշտում: Մոսկվայի կողմից հայկական ապրանքների (ծաղիկներ, ելակ, կոնյակ) արգելքը կամ գազի թանկացման սպառնալիքը հարվածում են ոչ թե վիրտուալ քաղաքական էլիտաներին, այլ հենց Հայաստանի Հանրապետությունի ներսում եղած ռուսամետ գործարարներին:

Ստացվում է մի աբսուրդ պատկեր. թուրքական կապերով աշխատող բիզնեսը ոչինչ չի կորցնում, իսկ ռուսական շուկային հավատարիմ մնացած հայ գործարարը սնանկանում է Կրեմլի պատճառով: Սա բերում է նրան, որ հակառուսական տրամադրությունների նոր, հզոր ալիք է բարձրանում հենց ռուսամետ զանգվածի մեջ: Կրեմլն իր ձեռքով ջախջախում է իր վերջին կողմնակիցներին, և սա հենց այն է, ինչ պետք է Արևմուտքին:

Նոր հավասարակշռության հրամայականը

Այս իրավիճակում Երևանում անցկացված Հայաստանի Հանրապետություն-ԵՄ առաջին գագաթնաժողովը և ստորագրված տասնյակ փաստաթղթերը ոչ թե «կապրիզ» են, այլ ապրելու հրամայական: Հայաստանի Հանրապետությունը ստիպված է դիվերսիֆիկացնել իր տնտեսությունն ու անվտանգությունը, որպեսզի դուրս գա միակողմանի կախվածության թակարդից:

Միևնույն ժամանակ, մեր բնական հարևան Իրանի հնչեցրած ուղերձը՝
պահպանել հավասարակշռված գործընկերություն տարբեր բևեռների հետ, դառնում է կենսական: Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է դառնա հավասարակշռող կամուրջ, քանի որ հին դաշնակցային համակարգն ինքն իրեն սպառել է հենց Կրեմլի բռնապետների մեղքով:

Ի վերջո. Իրավական նորմերն ու դաշնակցային պայմանագրերը կենսունակ են միայն այն ժամանակ, երբ դրանց թիկունքում կա ողջամիտ քաղաքականություն: Ջախջախելով սեփական կողմնակիցներին և դաշնակիցներին «փուռը տալով»՝ Կրեմլը ինքնակամ դուրս է գրում իրեն տարածաշրջանի ապագայից: Հայաստանի Հանրապետությունն այլևս իրավունք չունի սպասելու հերթական հուսախաբությանը. մենք ստեղծում ենք մեր նոր, տոկուն սուբյեկտայնությունը:

Комментарии

Популярные сообщения из этого блога

Հատտուշան (Boğazköy)՝ լռեցված վկայություն Հայկական լեռնաշխարհի քաղաքակրթական առաջնության մասին

Թող Հայաստանը լինի Լույսի Հայրենիք։

Իլհամի «95 տոկոսանոցը»