Դիվերսիոն Առաքելությու՞ն
Պատմության ամենամութ էջերում երբեմն տեղի են ունենում իրադարձություններ, որոնք լռության քողով ծածկելն ուղղակի անթույլատրելի է: Այսօր մենք բացում ենք հետաքննության մի նոր թղթապանակ՝ ներկայացնելով քաղաքացիական հարցաշարն ու իրավական-բարոյական այն ամուր հենքը, որի միակ նպատակն է լույս սփռել 2023 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Արձախի Հանրապետության մայրաքաղաք Ստեփանակերտի բենզինի պահեստում տեղի ունեցած ողբերգական պայթյունի մութ կողմերի վրա:
238 զոհ, 22 անհետ կորած… և անհասկանալի, ճնշող լռություն:
Այս ահռելի ողբերգության զոհերի և անհետացած անձանց հիշատակը պատշաճ հարգելու, ինչպես նաև արդարությունը վերականգնելու համար հանրությունը պահանջում է.
Ստեղծել անկախ փորձագիտական խումբ՝ ներառելով Արձախի և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներին:
Նախաձեռնել մանրակրկիտ և հրապարակային քննություն՝ ՀՀ Քննչական կոմիտեի, Մարդու իրավունքների պաշտպանի (ՄԻՊ) և իրավապաշտպան ՀԿ-ների կողմից:
Գլուխ I. Պաշտոնական Անորոշություն 
Ինչպես մշուշապատ օվկիանոսում անհետացած նավի դեպքում, այստեղ ևս մինչ օրս տիրում է պաշտոնական լռություն: Հայաստանի որևէ պետական կառույց, այդ թվում՝ Ազգային ժողովը կամ Քննչական կոմիտեն, չեն հրապարակել հստակ պաշտոնական եզրակացություն՝ աղետի բուն պատճառների և մեղավոր կողմերի վերաբերյալ:
Գլուխ II. Ականատեսների Վկայությունները և Տարօրինակ Անհետացումը
Ցանկացած դետեկտիվ-հետախույզ գիտի. ամենաարժեքավոր դետալները թաքնված են ականատեսների պատմությունների մեջ: Ահա մի վկայություն, որը բացահայտում է արտասովոր հանգամանքներ.
«Բենզին ստացած քաղաքացիներից մեկը վառելիքը տարել է լցնելու իր մեքենան, որը գտնվում էր դեպքի վայրից մոտ մեկ կիլոմետր հեռավորության վրա: Երբ նա վերադարձել է, պայթյունը դեռևս տեղի չէր ունեցել: Սակայն նրա ընկերը, ով մնացել էր տեղում՝ վառելիքը տարայի մեջ լցնելու համար, արդեն չկար…»
Այս անհերքելի վկայությունն ակնարկում է առեղծվածային անհետացման մասին՝ նախքան պայթյունի պահը:
Ավելին, նույն վկան հայտնում է, որ վախենում է հրապարակավ խոսել և խնդրում է չնշել իր անունը: Սա ահազանգող փաստ է. դեպքի շուրջ տիրում է վախի մթնոլորտ, ինչը մտահոգություն է առաջացնում վկայությունների վրա հնարավոր ճնշումների վերաբերյալ:
Գլուխ III. Անհայտ Կորածների Հարցը
Թեև պաշտոնական ցուցակներում ներկայացված են զոհերի և վիրավորների թվերը, անհայտ կորածների տվյալները մինչ օրս մնում են աղոտ ու չհստակեցված: Բազմաթիվ հարազատներ այդպես էլ չեն ստացել հստակ պատասխաններ: Սա ստեղծում է ուղղակի իրավական պարտավորություն՝ հանրությանը տրամադրելու բաց, թափանցիկ և ստույգ տեղեկատվություն:
Գլուխ IV. Ապշերոնյան Փրկարարների Առեղծվածային Ներկայությունը
Աղետից անմիջապես հետո տարածքում առաջիններից մեկը գործել են ապշերոնյան փրկարար ծառայությունները: Ուշագրավ է, որ հայկական կողմի պաշտոնյաներ կամ անկախ դիտորդներ այդ պահին դեպքի վայրում չեն եղել:
Այս հանգամանքն էապես խոչընդոտել է դեպքի օբյեկտիվ փաստագրումը, և առաջ է քաշում հիմնավոր կասկած՝ իրեղեն ապացույցների հնարավոր փոփոխման կամ ոչնչացման վերաբերյալ:
Գլուխ V. Դիվերսիոն Առաքելությու՞ն
Վարկած
Հաշվի առնելով անհետացած քաղաքացու վերաբերյալ վկայությունը և այն փաստը, որ նա դեպքից քիչ առաջ գտնվել է պայթյունի էպիկենտրոնում, առաջ է գալիս իրավահավանական մի վարկած, որը ենթակա է անհապաղ քննության.
«Թշնամու դիվերսիոն խմբերը, օգտվելով տիրող քաոսից, կարող էին թափանցել տարածք, առևանգել բենզին ստացող քաղաքացուն՝ որպես հավանական պատանդ կամ տեղեկատվության աղբյուր, ապա իրականացնել պայթյունը՝ սեփական հետքերը քողարկելու նպատակով:»
Այս սցենարը դեռևս չունի պաշտոնական հաստատում, սակայն միջադեպի լրջությունը պահանջում է դրա հստակ հերքումը կամ հաստատումը:
Գլուխ VI. Խղճի և Արդարության Հարցը
Այս պատմությունը դուրս է սովորական տեխնիկական վթարի շրջանակներից: Այն արթնացնում է խորը կասկածներ և անմխիթար մարդկային վիշտ.
«Երբ վերադարձա բենզինի պահեստ, ընկերս չկար։ Դեռ պայթյուն չէր եղել։ Բայց ես այլևս նրան չտեսա...»
Սա ոչ միայն անձնական ողբերգություն է, այլև մեր հավաքական խղճի, արդարության և պետական արժանապատվության լուրջ քննություն:
Նպատակահարմար է.
Ստեղծել հատուկ փաստահավաք խումբ՝ անհետացածների, անհասկանալի հանգամանքներում զոհվածների և փրկարարական աշխատանքների կասկածելի դրվագների փաստագրական վերլուծության համար:
Պահանջել ՀՀ կառավարությունից և ՄԻՊ-ից՝ լիարժեք ապահովել տուժածների հարազատների՝ տեղեկացված լինելու անօտարելի իրավունքը:
Ի պաշտոնե բացահայտել՝ արդյոք ադրբեջանական փրկարար խմբերի մուտքը տարածք իրականացվել է միջազգային դիտորդների վերահսկողությամբ:
Եզրակացություն
Պատրաստված զեկույցը պետք է տրամադրվի մարդու իրավունքների պաշտպանության կառույցներին, ինչպես նաև ներկայացվի միջազգային գործընկերներին՝ որպես քաղաքացիական խստապահանջության անհերքելի փաստաթուղթ:
Սա մոռացված ողբերգություն չէ: Սա չբացահայտված հանցագործություն է, որը սպասում է արդարության իր օրվան: Այս փաստաթուղթն ամուր հիմք է՝ ներկայացվելու թե՛ ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանին, թե՛ իրավապաշտպան կազմակերպություններին, և թե միջազգային հեղինակավոր կառույցներին:
Комментарии
Отправить комментарий