Անկախության խորհուրդն ու հայոց տոկունության հավերժական դասերը

 

  ՀՀ Անկախության օրը սովորական օրացուցային տոն չէ. այն հաշվետվություն է պատմության, նախնիների հիշատակի և ապագա սերունդների առջև։ Այս նվիրական օրը առանձնա-հատկորեն է հնչում Ամենայն հայոց բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի պատգամը. «Արձախը հայության այն հինավուրց և անառիկ կղզիներից է, որտեղ ամեն մի քար ու ձոր պատմում է հայոց քաջության և տոկունության մասին»։

Թումանյանի այս խոսքերում ամփոփված է մեր պետականության և ազգային ինքնության բուն էությունը: Անկախությունը միայն քաղաքական կարգավիճակ կամ պաշտոնական փաստաթուղթ չէ. այն դարերի ընթացքում կերտված տոկունություն է, որը դրսևորվել է մեր հայրենիքի ամեն մի անկյունում, ամեն մի քարի ու ձորի վրա։

Տոկունությունը՝ անկախության հիմք

Հայ ժողովրդի պատմությունը եղել է մշտական պայքար հանուն ապրելու, արարելու և 
սեփական ճակատագիրը տնօրինելու իրավունքի: Թումանյանի նշած «քաջությունն ու տոկունությունը» այն առանցքային արժեքներն են, որոնք թույլ են տվել մեզ պահպանել մեր լեզուն, մշակույթն ու ազգային դիմագիծը պատմական ամենաամպամած էջերում:

Անկախ պետականության գոյությունը հենց այդ տոկունության բարձրակետն է: Այն պահանջում է ամենօրյա աշխատանք, պատասխանատվություն և միասնականություն:

Ինչպե՞ս պահպանել պատգամը այսօր

Անկախության օրը առիթ է խոկալու մեր անցած ուղու և ապագայի անելիքների շուրջ.

• Հիշողություն և երախտագիտություն. Հարգել բոլոր նրանց հիշատակը, որոնք իրենց կյանքն ու նվիրումն են բերել հայրենիքի ազատությանն ու պաշտպանությանը:

• Ամուր պետականություն. Գիտակցել, որ ուժեղ ու ինքնիշխան պետությունը ազգային անվտանգության և զարգացման միակ հուսալի երաշխիքն է:

• Միասնություն. Մեկտեղել մեր ուժերը, գիտելիքն ու ներուժը՝ ի նպաստ մեր երկրի շենացման և հզորացման:

Հովհաննես Թումանյանի խոսքերը հիշեցնում են մեզ, որ մեր Հայրենիքի ամեն մի կտոր հող ու քար սրբազան մասունք է՝ ողողված մեր նախնիների քաջությամբ: Անկախության տոնի առթիվ մեր մեծագույն պարտքն է լինել արժանի այդ պատմական հիշողությանը, ամուր պահել մեր պետականության հիմքերը և կերտել լուսավոր, անվտանգ ու ապահով ապագա:
  Սակայն .
1. Սահմանադրության և Անկախության հռչակագրի խորհուրդը Հայաստանի Սահմանադրությունը և դրա հիմքում ընկած Անկախության հռչակագիրը պարզապես իրավական փաստաթղթեր չեն։ Դրանք արտացոլում են 20-րդ դարավերջի մեր ազգային զարթոնքը, համահայկական իղձերն ու պետականության վերականգնման հիմնասյուները։ Երբ քննարկման առարկա է դառնում Սահմանադրության փոփոխությունը՝ արտաքին ճնշումների կամ քաղաքական վերադասավորումների կոնտեքստում, հասարակության մոտ բնականաբար առաջանում է արդարացի մտավախություն․ արդյո՞ք սա հրաժարում չէ մեր ինքնիշխանության հիմքերից և անցյալի ձեռքբերումներից։

2. «Թատրոնի» երևույթը «Արձախը Հայաստան է և վերջ» հայտարարությունից մինչև Արձախի կորուստ ընկած ճանապարհը հանրային հիշողության մեջ մնաց որպես քաղաքական ամենամեծ հիասթափություններից մեկը։ Երբ բարձրագոչ, էմոցիոնալ հայտարարություններին հաջորդում են հատուկ սցենարներով նախատեսված ծանր պարտություններն ու զիջումները,   քաղաքացիների մոտ ձևավորվել է խորը անվստահության ճգնաժամ։ Այդ պատճառով է, որ ցանկացած նոր նախաձեռնություն կամ Սահմանադրական փոփոխության թեզ այսօր ընկալվում է նույն «սցենարային» տրամաբանության մեջ՝ որպես հերթական պարտվողական քայլի նախերգանք։

3. Պարտության ընկալումը և պատասխանատվությունը.
  «Ինչ էլ լինի, մեզ պարտված չենք համարի» կարգախոսը քաղաքական տեքստերում փորձում էր ներկայացվել որպես հոգեբանական տոկունություն, սակայն իրական քաղաքականության մեջ այն հանգեցրեց իրականության հետ կապի կորստի։ Պետականաշինությունը պահանջում է սառնասիրտ հաշվարկ, ռազմավարական մտածողություն և սեփական սխալներն ընդունելու քաջություն։ Առանց մեղքի ու պատասխանատվության սեփական գիտակցման՝ դժվար է ձևավորել այնպիսի քաղաքականություն, որը կվերականգնի երկրի ինքնիշխանությունը։

4. Վստահության հարցը Ժողովրդավարական և առողջ հասարակության մեջ իշխանության հանդեպ վստահությունը չափվում է արդյունքներով։ Երբ խոսքերի և իրական արդյունքների (անվտանգություն, տարածքային ամբողջականություն, արժանապատիվ խաղաղություն) միջև կա հսկայական ճեղքվածք, վստահության մասին խոսելը դառնում է հորթերի բառաչյուն

Ամփոփելով նշենք,  որ Անկախությունը տոնելը քաղաքացու անօտարելի իրավունքն ու պարտքն է, որովհետև պետությունը պատկանում է ժողովրդին, և ոչ թե իշխանությունը կուրացրածներին։ Սակայն այն մտահոգությունը, որ  արտացոլում է հասարակության ամենաառողջ պահանջը՝ ունենալ այնպիսի պետական ղեկավարում, որը չի նսեմացնի Անկախության հիմնասյուները, չի խաղա բառերով և պատասխանատու կլինի սեփական ժողովրդի ճակատագրի առջև։