Արձախի ժողովրդի վերադարձի իրավունքը և միջազգային երկակի ստանդարտները
ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի 63-րդ նստաշրջանի ընթացքում «Christian Solidarity International» կազմակերպության հանրային շահերի պաշտպանության տնօրեն դոկտոր Ջոել Վելդկամպի հնչեցրած հայտարարությունը և դրան հարող իրողությունները վեր հանեցին արդիականության ամենացավոտ հարցերից մեկը։ Այս ամիս լրանում է երեք տարին այն օրվանից, երբ Ապշերոնի ռեժիմը լայնածավալ ագրեսիայի հետևանքով գրավեց Արձախը՝ այնտեղից ամբողջությամբ տեղահանելով բնիկ հայ բնակչությանը։
Մինչ օրս Ապշերոնի ռեժիմը, օկուպացիոն ուժերը դուրս չբերելով Արձախից,
շարունակում է արգելել 150,000 բռնի տեղահանված բնիկ հայերի վերադարձը իրենց հայրենի տներ՝ կոպտորեն անտեսելով Արդարադատության միջազգային դատարանի 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ի պարտադիր իրավական բնույթի որոշումը։ Զուգահեռաբար, Բաքվի ռասիստական ռեժիմը շարունակում է քաղաքական դրդապատճառներով ապօրինաբար բանտարկված պահել հայ հարյուրավոր պատանդների, ինչպես նաև իրականացնել մշակու-թային եղեռն՝ ոչնչացնելով հայկական հոգևոր-մշակութային ժառանգությունը (այդ թվում՝ Շուշիի մերձակայքի միջնադարյան գերեզմանատները) և միջազգային դիվանագետների ներգրավմամբ փորձելով կեղծել պատմությունը։Միջազգային հանրության կիսատ-պռատ մոտեցումները և պատմական իրավունքի անտեսումը
Ցավոք, միջազգային հանրությունը հաճախ մի կողմ է թողնում պատմական արդարությունը՝ փորձելով «տարածքային ամբողջականության» վերացական սկզբունքի քողի ներքո գտնել կիսատ-պռատ և անարդյունավետ լուծումներ։
Այս համատեքստում անհրաժեշտ է հիմնարար կերպով փոխել խնդրի դիտարկման անկյունը. եթե 20-րդ դարասկզբին (1918 թվականին) ստեղծված պետական կազմավորման պարագայում տարածքային հարցերը կարելի է քննարկել բազում վերապահումներով, ապա հազարամյակների պատմություն ունեցող հայության դիրքերից այս հարցի քննարկումն այլևս անթույլատրելի է։ Հայ ժողովուրդը՝ որպես Հայկական լեռնաշխարհի և մասնավորապես Մեծ Հայքի Արձախ, Ուտիք ու Փայտակարան նահանգների բնիկ տեր, ունի պետականու-թյան և քաղաքակրթական արմատներ, որոնք ձգվում են մինչև մ.թ.ա. 2492 թվականը:
Գործ ունենալով հայոց պատմական Հայրենիքը զավթած, այնտեղ էթնիկ զտումներ և բնիկների մշակույթի յուրացում իրականացրած Ապշերոնյան ռեժիմի հետ՝ միջազգային դիվանագիտությունը պետք է հրաժարվի երկակի ստանդարտներից։ Հայոց պատմական Հայրենիքում տեղի ունեցած բռնի տեղահանումը չի կարող օրինականացվել որևէ քաղաքական կամ շահադիտական նկատառումով։
Հետևություններ և անհրաժեշտ քայլեր
Հայկական լեռնաշխարհի Հարավային Կովկասյան շրջանում տևական և արդար խաղաղությունը չի կարող կառուցվել էթնիկ զտման, մարդկության դեմ հանցագործությունների, ապօրինի կալանավորումների և մշակութային ցեղասպանության հիման վրա։
Անհրաժեշտ է նոր հայեցակարգով մուտք գործել միջազգային հարաբե-րություններ՝ պահանջելով.
Ձեռնարկել գործուն և հասցեական միջոցներ՝ ապահովելու Արձախի բնիկ հայության անվտանգ և երաշխավորված վերադարձը իրենց Հայրենիք՝ մարդու իրավունքների լիարժեք իրացմամբ։ Դրա համար ապշերոնյան զավթիչները պետք է հեռանան Արձախի Հանրապետության տարածքից:
Ճանաչել բնիկ ժողովրդի պատմական և անքակտելի իրավունքները՝ թույլ չտալով, որ զավթողական քաղաքականությունը արդարացվի ձևական դիվանագիտական ձևակերպումներով։
Աջակցել գործնական հարթակներին, այդ թվում՝ Շվեյցարիայի խորհրդարանի կողմից առաջարկված՝ Արձախի հարցով խաղաղության ֆորումի նախաձեռնություններին, որոնք ուղղված են արդարության վերականգնմանը:
Комментарии
Отправить комментарий