ՀՀ աշխարհագրական ու տարածքային ամբողջականության պաշտպանություն

 

1. Հողերի ազգայնացման դերը ազգային անվտանգության համատեքստում

• Աշխարհագրական ու տարածքային ամբողջականության պաշտպանություն․ Սահմանամերձ և ռազմավարական հողերի մասնավորեցումը, հատկապես թույլ ինստիտուտներ ունեցող երկրներում, ստեղծում է «սողացող օկուպացիայի» ռիսկ։ Միջնորդավորված ընկերությունների կամ «օֆշորային» կապիտալի միջոցով թշնամական պետությունները կարող են ձեռք բերել բարձունքներ, ջրային ռեսուրսներ, ճանապարհային հանգույցներ կամ սահմանամերձ հողաշերտեր՝ պետությունը զրկելով պաշտպանողական խորությունից։

• Պարենային և տնտեսական անվտանգություն․ Հողը սահմանափակ, չվերականգնվող

  
  
  ռեսուրս է։ Երբ գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կենտրոնանում են պետական ֆոնդում, պետությունը հնարավորություն է ստանում իրականացնել պլանավորված պարենային անվտանգության քաղաքականություն՝ կանխելով հողերի անմշակ մնալը կամ դրանց նպատակային նշանակության ապօրինի փոփոխությունը։

• Ժողովրդագրական սուվերենություն․ Ազգայնացված հողային ֆոնդը թույլ է տալիս պետությանը վերաբնակեցման, սահմանամերձ գոտիների զարգացման և երիտասարդ ընտանիքներին անհատույց/արտոնյալ օգտագործման հողեր տրամադրելու ծրագրեր իրականացնել՝ կանխելով արտագաղթը։

2. Միջազգային հաջողված օրինակներ

Ա. Իսրայել. «Պետական հողային ֆոնդի» մոդելը Իսրայելը, գտնվելով թշնամական շրջապատում և անցնելով բազմաթիվ պատերազմների միջով, ընտրել է հողի ազգայնացման ամենակոշտ, բայց ամենաարդյունավետ մոդելներից մեկը։

• Մեխանիզմը․ Երկրի տարածքի շուրջ 93%-ը պատկանում է պետությանը կամ Հրեական ազգային հիմնադրամին (JNF) և կառավարվում է Իսրայելի Հողային Կառավարման Մարմնի (Israel Land Authority) կողմից։

• Անվտանգային դերը․ Իսրայելում հողը մասնավոր անձանց (հատկապես օտարերկրացիներին) չի վաճառվում։ Այն տրվում է երկարաժամկետ վարձակալության (նպատակային օգտագործման)՝ 49 կամ 98 տարով։

• 
  Տնտեսական արդյունքը․ Սա պետությանը թույլ է տվել ներգրավել միլիարդավոր դոլարների միջազգային ներդրումներ, կառուցել բարձրտեխնոլոգիական գյուղատնտեսություն (Kibbutz-ներ) և իրականացնել ռազմավարական բնակեցում՝ առանց հողի նկատմամբ վերահսկողությունը կորցնելու։

Բ. Սինգապուր. «Հողերի ձեռքբերման ակտ» (Land Acquisition Act) 1965 թ․ անկախացումից հետո Սինգապուրը չուներ resursներ և հայտնվել էր տարածաշրջանային անկայունության կենտրոնում։

• Մեխանիզմը․ 1966 թ․ ընդունվեց օրենք, որով պետությունը ազգայնացրեց (հետ գնեց)
  մասնավոր հողերի հսկայական մասը՝ ազգային շահին համապատասխան գնով։ Եթե 1960-ականներին պետությանն էր պատկանում հողերի 44%-ը, ապա այսօր՝ ավելի քան 90%-ը։

• 
  Անվտանգային և տնտեսական դերը․ Ազգայնացված հողերի վրա պետությունը կառուցեց համաշխարհային մակարդակի ենթակառուցվածքներ, նավահանգիստներ և արդյունաբերական գոտիներ՝ ներգրավելով տրանսնացիոնալ կորպորացիաների (MNCs)
  ֆինանսները։ Ներդրողները ստացան հողի օգտագործման իրավունք, իսկ պետությունը պահպանեց ամբողջական վերահսկողությունը։

3. Միջազգային ֆինանսների ներգրավումը՝ առանց հողի վաճառքի

Ազգայնացված (պետական) հողային ֆոնդը հնարավորություն է տալիս կիրառել միջազգային առաջադեմ ֆինանսական գործիքներ․

• Պետություն-Մասնավոր Գործընկերություն (PPP): Պետությունը տրամադրում է հողը որպես իր կապիտալ ներդրում, իսկ միջազգային հիմնադրամները՝ ֆինանսները և տեխնոլոգիաները։ Ստեղծված ձեռնարկություններում պետությունը պահպանում է վետոյի իրավունքը։

• 
  Կոնցեսիոն համաձայնագրեր: Խոշոր ենթակառուցվածքային կամ գյուղատնտեսական ծրագրերի համար հողը տրվում է ժամանակավոր կառավարման, որտեղ պայմանագրի խախտման դեպքում (օրինակ՝ ազգային անվտանգությանը սպառնալու դեպքում) պետությունն իրավունք ունի միակողմանի խզել այն։

• Պետական Հողային Բանկ (Land Bank): Պետությունը դառնում է միակ խոշոր խաղացողը, որը գնում է մասնավոր անձանցից անմշակ կամ վաճառքի հանված հողերը՝ կանխելով դրանց հայտնվելը կասկածելի շրջանակների ձեռքում, ապա խոշորացված փաթեթներով առաջարկում միջազգային վստահելի ներդրողներին։