Հայրենիքի աղետը անձնական ճակատագիր չէ՞

  

  Պատմության ընթացքում առաջնորդի իսկական չափանիշը ոչ թե հաղթանակի պահին տոնախմբություններ գլխավորելն է, այլ պարտության ու ողբերգության պահին պատասխանատվության ծանրությունը սեփական ուսերին վերցնելու պատրաստակամությունը: Հայրենիքի ղեկը ստանձնելը լոկ պաշտոն կամ իշխանություն չէ. դա նախևառաջ երկրի ճակատագրի հանդեպ անմնացորդ հանձնառություն է:

1941 թվականի ապրիլին, երբ ֆաշիստական Գերմանիայի զորքերը ներխուժեցին Հունաստան,պետության վարչապետ Ալեքսանդրոս Կորիզիսը ընդամենը 80 օր էր, ինչ գլխավորում էր կառավարությունը: Նա չէր սկսել պատերազմը, չէր ստեղծել այն ռազմաքաղաքական ճգնաժամը, որում հայտնվել էր Հունաստանը, սակայն երբ պարտությունն անխուսափելի դարձավ, նա չփնտրեց մեղավորներ, չարդարացավ և չփորձեց պատասխանատվությունը բարդել այլոց վրա: Կորիզիսը չցանկացավ իր ձեռքով ստորագրել Հայրենիքի կապիտուլյացիան։ Նա երկրի աղետն ընկալեց որպես անձնական ողբերգություն ու պատասխանատվություն՝ ընտրելով պատվաբեր մահը:

Պատմությունը գիտի նմանատիպ վարքագծի այլ օրինակներ ևս, երբ պետական գործիչները պատվի ու պատասխանատվության զգացումը դասել են սեփական կյանքից ու իշխանությունից վեր.

• Օտտո Պրոկոպը (Չեխոսլովակիա, 1938 թ.) – Մյունխենի համաձայնագրից և երկրի անդամահատումից հետո չեխոսլովակյան մի շարք բարձրաստիճան զինվորականներ ու պետական գործիչներ, չհաշտվելով ազգային նվաստացման հետ, նախընտրեցին ինքնասպանությունը՝ որպես բողոքի և անձնական պատասխանատվության ծայրահեղ դրսևորում:

• Սալվադոր Ալյենդեն (Չիլի, 1973 թ.) – Երբ նախագահական պալատը շրջափակված էր, և պետական հեղաշրջումն անխուսափելի էր, Նախագահ Ալյենդեն հրաժարվեց հանձնվել կամ փախչել երկրից: Զենքը ձեռքին պաշտպանելով սահմանադրական կարգը՝ նա ընկավ նախագահական պալատում՝ ցույց տալով, որ երկրի ղեկավարի երդումը ձևականություն

  
  
  չէ:

Այսպիսի օրինակների ֆոնին առավել ցայտուն է դառնում կառավարման այն մոդելը, որտեղ պատասխանատվությունը փոխարինվում է արդարացումներով: 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից և ծանր պարտությունից հետո Հայաստանի հասարակության մի ստվար հատված ակնկալում էր պետական առաջնորդին վայել քայլ՝ քաղաքական կամ անձնական պատասխանատվության ստանձնում:

Սակայն քաղաքական հետևանքներ կրելու կամ Կորիզիսի պես բարոյական բարձր պատասխանատվություն դրսևորելու փոխարեն, Նիկոլ Փաշինյանը ընտրեց իշխանությունը պահելու և մեղքը «նախկինների», բանակի կամ արտաքին գործոնների վրա բարդելու քաղաքականությունը:

Այստեղ է բացահայտվում պետական մտածողության և լոկ իշխանատենչության միջև եղած հիմնարար տարբերությունը.

• Պետական գործիչը Հայրենիքի ողբերգությունը համարում է իր անձնական պարտությունը և պատրաստ է վճարել բարձրագույն գինը՝ ազգային պատիվը պահելու համար:

• Քաղաքական գործիչը անգամ համազգային աղետի պահին փնտրում է քաղաքական տեխնոլոգիաներ, «նախկիններն են մեղավոր» թեզեր և արդարացումներ՝ սեփական աթոռն ու անձնական անվտանգությունը պահպանելու համար:

Հայրենիքը ղեկավարելու իրավունքը միայն արտոնություն չէ. դա առաջին հերթին նրա ճակատագրի, հաղթանակների և պարտությունների բեռը սեփական ուսերին տանելու պատրաստակամությունն է: Պատմությունը հիշում է նրանց, որոնք կարողացան արժանապատվորեն կրել այդ բեռը, և անողոք է գտնվում նրանց հանդեպ, ովքեր փորձում են խուսափել պատմական պատասխանատվությունից: