Որքանո՞վ է մարդը հասկանում իր ապրած աշխարհը
20-րդ դարի վերջն էր։ Մարդկությունը արագորեն մտնում էր թվային դարաշրջան։ Զարգանում էին համակարգիչները, ինտերնետը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները։ Փոխվում էին տեղեկություն ստանալու, հաղորդակցվելու և իրականությունը ընկալելու ձևերը։ Աշխարհը կանգնած էր նոր հազարամյակի շեմին։ Եվ հենց այդ ժամանակ էլ հայտնվեց «Մատրիցա» ֆիլմը։
1. ԳԻՏԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՄԵԽԱՆԻԶՄՆԵՐԸ
Ֆիլմում մարդկությունն ապրում է արհեստականորեն ստեղծված իրականության
Մարդուն մանկուց ձևավորում են աշխարհի մասին որոշակի պատկերացում՝
- կրթական համակարգի միջոցով,
- հեռուստատեսության և զանգվածային լրատվամիջոցների միջոցով,
- հասարակական նորմերի ու ավանդույթների միջոցով,
- քաղաքական և տնտեսական ինստիտուտների միջոցով,
- վախերի, համոզմունքների և կոլեկտիվ մտածողության միջոցով։
Ժամանակի ընթացքում մարդը սովորում է իրեն առաջարկված աշխարհընկալումն ընդունել որպես բացարձակ ճշմարտություն։
Այս միտքը հատկապես կարևոր է այսօրվա Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների համար։ Մենք ապրում ենք մի միջավայրում, որտեղ հասարակական կարծիքը հաճախ ձևավորվում է ոչ միայն փաստերով, այլ նաև հույզերով, քաղաքական բևեռացմամբ, արտաքին ազդեցություններով և տեղեկատվական ճնշմամբ։ Ուստի ՀՀ-ի յուրաքանչյուր քաղաքացու համար կարևոր է հասկանալ՝ իր մտածողությունը որտեղից է ձևավորվում և ով է ազդում իր պատկերացումների վրա։
2. ԿԱՐՄԻՐ ԵՎ ԿԱՊՈՒՅՏ ԴԵՂԱՀԱԲԵՐԸ՝ ԸՆՏՐՈՒԹՅԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՆԻՇ
Ֆիլմի գլխավոր տեսարաններից մեկում Մորփեուսը Նեոյին առաջարկում է ընտրություն կատարել։
Կապույտ դեղահաբը խորհրդանշում է վերադարձը սովորական կյանքին, նախկին պատկերացումների պահպանումը և պատասխաններ որոնելուց հրաժարվելը։
Կարմիր դեղահաբը խորհրդանշում է պատրաստակամությունը տեսնելու իրականությունը, հետազոտելու անհայտը և ստանձնելու պատասխանատվություն սեփական արթնացման համար։
Սա այն ընտրությունն է, որի առաջ մարդը կանգնում է ամեն օր։ Շարունակե՞լ ապրել սովորական ծրագրերով, թե՞ ինքնուրույն ուսումնասիրել աշխարհի կառուցվածքը։ Ընդունե՞լ պատրաստի պատասխաններ, թե՞ հարցեր տալ։ Հետևե՞լ հավաքական վախին, թե՞ զարգացնել սեփական մտածողությունը։
Հայաստանի բնակչության համար սա այսօր առանձնապես արդիական է։
3. ՏԵՂԵԿԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅԱՆ ԳՈՐԾԻՔ
Ֆիլմը շատ ճշգրիտ է շոշափում տեղեկատվական տարածքի թեման։ Այսօր մարդն ամեն օր ստանում է տեղեկության հսկայական հոսքեր։ Ալգորիթմները որոշում են, թե նա ինչ հրապարակումներ կտեսնի, ինչ նորություններ կհայտնվեն իր լրահոսում, և ինչ թեմաներ կպահեն նրա ուշադրությունը։
Վախը, հակամարտությունները, հուզական սադրանքներն ու անվերջ տեղեկատվական աղմուկը կարող են ձևավորել հասարակական տրամադրություններ և ազդել միլիոնավոր մարդկանց վարքի վրա։ Նա, ով կառավարում է մարդու ուշադրությունը, ստանում է լուրջ ազդեցություն նրա որոշումների վրա։
4. ԳԼԽԱՎՈՐ ՊԱՅՔԱՐԸ ԳԻՏԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱՐ Է
«Մատրիցայում» Նեոն աստիճանաբար գիտակցում է իր հնարավորությունները։ Նա դադարում է համակարգի սահմանափակումները ընկալել որպես անխախտ օրենքներ և սովորում է ինքնուրույն որոշել իր շարժման ուղղությունը։ Սա խոր փիլիսոփայական իմաստ ունի։
Մարդը կարող է վերանայել իր համոզմունքները, ազատվել ներշնչված վախերից,
Այս գաղափարը կարևոր ուղերձ է Հայաստանի ժողովրդի համար։ Ազգային ուժը սկսվում է ոչ միայն արտաքին պայմաններից, այլ նաև քաղաքացու ներքին հասունությունից։ Երբ մարդը գիտակցում է, թե ինչու է մտածում այսպես, ինչից է վախենում, ինչն է իրեն կառավարում, նա դառնում է ավելի ազատ, ավելի պատասխանատու և ավելի դիմացկուն։ Իսկ գիտակից հասարակությունն ավելի դժվար է մոլորեցնել, բաժանել կամ ղեկավարել վախի միջոցով։
5. ԻՆՉՈ՞Ւ ՀԵՆՑ 1999 ԹՎԱԿԱՆԸ
1999 թվականի հարցազրույցներում Լիլլի Վաչովսկին խոսում էր դիցաբանության, քվանտային ֆիզիկայի, ձեն-բուդդիզմի և սեփական կյանքի ուսումնասիրման հանդեպ հետաքրքրության մասին։ Ֆիլմի հեղինակներից մեկն էլ բացատրում էր, որ մարդը շատ հեշտ կարող է ապրել ամբողջ կյանքը՝ այդպես էլ չգիտակցելով, թե ինչ է իրականում տեղի ունենում իր շուրջը։ Հենց այս միտքն է անցնում ամբողջ ֆիլմի միջով։
Հազարամյակի ավարտը պատմականորեն ճիշտ պահ էր՝ խոսելու տեխնոլոգիաների, վերահսկողության, ազատ կամքի և մարդկային գիտակցության բնույթի մասին։
Այսօր՝ ՀՀ-ի համար, այդ հարցերն ավելի արդիական են։ Մենք նույնպես ապրում ենք այնպիսի ժամանակաշրջանում, երբ տեխնոլոգիաները, տեղեկատվական հոսքերը, անվտանգային մարտահրավերներն ու հասարակական ճնշումները կարող են փոխել մարդկանց մտածողությունն ու ընտրությունները։ Այդ պատճառով «Մատրիցայի» խորհրդանիշները մեզ համար պարզապես ֆիլմի գաղափարներ չեն, այլ նաև իրականության մասին մտածելու գործիք։
Ի՞ՆՉ Է ՍԱ ՆՇԱՆԱԿՈՒՄ ՄԵԶ ՀԱՄԱՐ ԱՅՍՕՐ
Մենք ապրում ենք մի դարաշրջանում, երբ տեղեկատվությունը դարձել է գլխավոր ռեսուրսներից մեկը, մարդու ուշադրությունը դարձել է մրցակցության առարկա, իսկ տեխնոլոգիաները հսկայական ազդեցություն են ստացել առօրյա կյանքի վրա։ Այդ պատճառով «Մատրիցայի» խորհրդաբանությունն այսօր հնչում է հատկապես արդիական։
Հայաստանի Հանրապետության յուրաքանչյուր քաղաքացու համար կարևոր է՝
- սովորել մտածել ինքնուրույն,
- ստուգել տեղեկատվությունը,
- հասկանալ սեփական վախերը,
- ճանաչել մանիպուլյացիաները,
- և որոշումներ ընդունել գիտակցված ձևով։
Իսկական արթնացումը սկսվում է այն ժամանակ, երբ մարդը վերադարձնում է իրեն իրականությունը ինքնուրույն ուսումնասիրելու և սեփական ճանապարհը որոշելու
Եվ հիմա գլխավոր հարցը ՀՀ-ի յուրաքանչյուր քաղաքացուն.
-Դու արդեն ընտրե՞լ ես քո կարմիր դեղահաբը։
-Պատրա՞ստ ես դուրս գալ սովորական համոզմունքների սահմաններից, վերանայել հին ծրագրերը և ինքնուրույն փնտրել ճշմարտությունը։
-Թե՞ շարունակում ես ապրել մի սցենարով, որը ժամանակին ընդունել ես որպես քո սեփական կյանք։
Ժամանակն է հարցեր տալու։ Ժամանակն է արթնացնելու գիտակցությունը։ Ժամանակն է դառնալու մեր սեփական իրականության ստեղծողները։
Комментарии
Отправить комментарий